publisher colophon
536

Supplementary Materials
Lessons 44–45

I.   Dialogue
         
    A:   Domingo ba karon?
    B:   Oo, nakasimba ka na ba?
    A:   Wala pa. Ikaw?
    B:   Humana. Ganina pa sa mga alas sayis.
    A:   Unsang misahang imong gisimbahan?
    B:   Resada. May lain pa.
    A:   Ako sa mayor na lang sa alas nuybe.
    B:   Dali pagsimba ha?
    A:   Ngano man?
    B:   Kay tabo karon sa Tikad. Mamulang ta.
    A:   Wala akoy kwarta uy. Pagpahulam ug atong ikapi­tal kang Mary. Papustaha sab siya.
           
Vocabulary:
        ikapital capital, funds, money
        mamulang

go to the cockfight, go cockfighting

        mayor ‘high mass’
        misa Mass
        papustaha

have (somebody) bet, have … wager

        resada ‘low mass’
        simba

worship, go to church, attend church services

        tabo special marketing day
           
II.   Narrative and Dialogue
    Gipangutana si Dodong ni Oscar kung Domingo na ba kadtong adlawa. Nitando si Dodong ug nangutana kung nakasimba na ba si Oscar. Nitubag si Oscar nga wala pa ug nangutana sab kini ni Dodong kung nakasimba na ba sab siya.
        ‘Humana,’ kono siya, matud pa ni Dodong. ‘Ganina pa sa mga alas sayis’.
        ‘Unsang misahang imong gisimbahan?’ mao ang sunod pangutana ni Oscar.
        Resado kono ang iyang gisimbahan ni Dodong. Pero mayor na lang ang simbahan ni Oscar. Gipadali si Oscar ni Dodong sa iyang pagsimba kay tabo 537kadtong adlawa sa Tikad. Gusto siyang mamulang silang duha. Apan, walay kwarta si Oscar ug gi­ingnan niini si Dodong, ‘Pagpahulam ug atong ikapi­tal kang Mary. Papustaha sab siya.’
           
Pangutana:
    1.   Unsa kadtong adlawa?
    2.   Nag-unsa si Dodong ug si Oscar?
    3.   Unsang orasa kaha sila nag-estorya?
    4.   Unsay ilang giestoryahan?
    5.   Sa imong hunahuna, unsa man ang misang resada? ang mayor?
    6.   Ngano sayo man ang resada?
    7.   Nganong udto-udto na man ang mayor?
    8.   Unsang misaha kaha ang simbahan sa mga tapulan? Sa mga pobre? Sa mga dato? Sa mga binatonan? Sa mga agalon? Sa mga sayong magmata? Sa mga dugay magmata?
    9.   Nganong gipadali ni Dodong si Oscar sa iyang pagsimba?
    10.   Makapamulang ba sila kung dili usa sila musimba?
    11.   Unsa may kalingawan sa mga tawo sa lungsod kung madomingo na?
    12.   Magpaunsa man si Oscar ni Dodong? Ngano man?
    13.   Paunsaon man sab nila si Mary?
538

Summary: Sentence Patterns - Causative Aspect

A: Actor-Focus Construction

Predicate Topic Predicate Complements
Verb Caus. Actor Second. Agent (Goal)Receiver Time

Magpa-

+ V base

Nagpa-

[ang]-phrase

[si]-phrase

ako-class

kini-class

[sa]-phrase

[ni]-phrase

kanako-class

niini-class

ug + Noun

 

niini-class

unya.
Pagpa- ” xx
Magpapalit ang amahan sa bata ug selyo unya.
Pagpapalit   sa bata ug selyo unya.

B: Benefactive Focus Construction

Predicate Topic Predicate Complements
Verb Caus. Actor Beneficiary (Goal) Receiver Time

Pa-(+ V base)-an/-han

Gipa-(+ V base)-an/-han

[ni]-phrase

[sa]-phrase

nako-class

niini-class

[ang]-phrase

[si]-phrase

ako-class

kini-class

ug + Noun ugma.
Pa-(+ V base)-i/-hi xx
Padad-an namo sila ug prutas ugma.
Padad-i   sila ug prutas ugma.
539

C. Goal1 Focus Construction (Receiver of the Action)

Predicate Complements Topic Complement
Verb Caus.Actor Second.Agent (Goal)Recvr. Time

Ipa-

+ V base

Gipa-

Pa-(V base)-an/-han

[sa]-phrase

[ni]-phrase

nako-class

niini-class

[ni/kang]-phrase

[sa]-phrase

kanako-class

niini-class

[ang]-phrase

[si]-phrase

ako-class

kini-class

unya.
Pa-(V base)-i/hi xx
Ipahulog namo kaninyo ang sulat unya.
Pabayran sa tag-iya kang Jose ang abang unya.
Patupihi   niini si Jose unya.

D. Instrumental Focus Construction

Predicate Complements Topic Complement
Verb Caus.Actor Second.Agent Instrument (Goal) Receiver

Ipa-

+ V base

Gipa-

[sa]-phrase

[ni]-phrase

nako-class

niini-class

[ni/kang]-phrase

[sa]-phrase

kanako-class

niini-class

[ang]-phrase

[si]-phrase

kini-class

ug

+ Noun

sa

kanako-class

niini-class

Ipa-+ V base xx
Ipaputol ni Ramon sa tawo ang kutsilyo ug karne.
Ipabayad   kanila ang tseke sa abang.
540

E. Goal2 Focus Construction (Secondary agent as goal of the causing action)

Predicate Topic Complements
Verb Caus.Actor (Goal) Agent (Goal) Rcvr. Beneficiary

Pa- (V base)-on/-hon

Gipa- + V base

[ni]-phrase

[sa]-phrase

nako-class

niini-class

[ang]-phrase

[si]-phrase

ako-class

kini-class

ug + Noun

niini-class

[sa]-phrase

[kang/ni]-phrase

Pa-(V base)-a/-ha xx
Gipahatag ni Nena ang mga dato ug kwarta sa mga pobre.
Pahataga   ang mga dato ug kwarta sa mga pobre.

NOTE: In a Goal2 Focus Construction where the Goal Agent is a pronoun, its preferred position is directly after the verb, e.g.

Pahatagon sila ni Nena ug kwarta sa mga pobre.

Previous Chapter

LESSON 45

Next Chapter

GLOSSARY

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.