publisher colophon
395

LESSON 35

         Structural Content:

Cumulative Review

          Focus:  Actor, Goal
      Mood: Factual, Non-Factual
     

Verbal Affixes in Depen­dent Clauses

     

Demonstrative Pronouns: kini, niini

Setting:    Eduardo went to Cebu to visit his friends and to relax with them.    Niadto si Eduardo sa Cebu aron pagpamisita sa iyang mga higala ug mag-lingaw-lingaw sab uban kanila.
I.    NARRATIVE
    Eduardo visited his friends in Cebu not long ago. In Cebu he visited his girl friends, Luz and Eva. One Saturday they went to Alberto’s, another friend of theirs, and they went with him to a movie. After the movie, they bought beer and special nood­les and ate and drank these at Eva’s. At twelve midnight, Eduardo and Alberto accompanied Luz home.   Si Eduardo nagbisita sa iyang mga higala sa Cebu, dili pa dugay. Sa Cebu nagbisita siya sa iyang mga dalagang higala nga si Luz ug si Eva. Usa ka Sabado, nangadto sila kang Alberto nga higala usab nila ug nanguban sila kaniya sa sine. Human sa sine namalit sila ug serbesa ug pansit espesyal. Nangaon ug nanginom sila sa ilang gipalit sa ilang Eva. Sa alas dose sa tungang gabii, si Eduardo ug si Alberto nanguban kang Luz pagpauli.396
             
II.   NARRATIVE BREAKDOWN
    Eduardo visited his friends in Cebu not long ago.    Si Eduardo nagbisita sa iyang mga higala sa Cebu, dili pa dugay.
        Eduardo visited        [si] Eduardo (nag)bisita
      his friends    

[sa] iya(ng) [mga] higala

      in Cebu     [sa] Cebu
      not yet long time     dili [pa] dugay
             
    In Cebu he visited his girl friends, Luz and Eva.   Sa Cebu nagbisita siya sa iyang mga dalagang higala nga si Luz ug si Eva.
      in Cebu     [sa] Cebu
      visited he     (nag)bisita siya
      his lady friends    

[sa] iya(ng) [mga] dalaga(ng) higala

      Luz and Eva    

[nga] [si] Luz ug [si] Eva

             
    One Saturday they went to Alberto’s, another friend of theirs, and they went with him to a movie.   Usa ka Sabado, nangadto sila kang Alberto nga higala usab nila ug na­nguban sila kaniya sa sine.
      one Saturday     usa [ka] Sabado
      went they     (nang)adto sila
      to Alberto’s     [kang] Alberto
      friend also theirs     [nga] higala usab nila
     

and went they with him

   

ug (nang)uban sila kaniya

      to movie     [sa] sine
             
    After the movie, they bought beer and special noodles and ate and drank these at Eva’s.   Human sa sine, namalit sila ug serbesa ug pansit espesyal. Nangaon ug nanginom sila sa ilang gipalit sa ilang Eva.
      After the movie     human [sa] sine
      bought they beer    

(na)malit sila [ug] serbesa

      and noodles special     ug pansit espesyal
      ate and drank     (nang)aon ug (nang)inom
      they their purchase    

sila [sa] ila(ng) (gi)palit

      at their Eva     [sa] ila(ng) Eva397
    At twelve midnight, Eduardo and Alberto accompanied Luz home.   Sa alas dose sa tungang gabii, si Eduardo ug si Alberto nanguban kang Luz pagpauli.
      at twelve o’clock     [sa] alas dose
      at midnight     [sa] tunga(ng) gabii
      Eduardo and Alberto    

[si] Eduardo ug [si] Alberto

      accompanied Luz     (nang)uban [kang] Luz
      in going home     (pag)pauli
III.   VOCABULARY LIST
           awit sing; song
    balitaw love song
    bati feel
    buhatan place of work
    kaagi life story, one’s past
    kahangturan eternity
    kaligutgut grudge, rancor
    kaso case (legal)
    katuigan years
    kaugmaon future
    kawatan thief, robber
    dangup seek assistance, invoke, implore, appeal
    dawat receive, accept
    gasa gift
    halin sale
    hapit pass by, take/pick up/ deliver something along the way
    hunahuna think; thoughts
    hwes judge
    ila-ila introduce, make acquaintance with
    (mag)lingaw-lingaw to relax (with entertain­ment), to have fun
    linugaw rice porridge
    luwat resign
    makaon something edible, some­thing to be eaten
    mananagma fortune teller, soothsayer
    mata wake up, awaken; eye 398
    pasaylo forgive, pardon; forgive­ness
    pasulit examination
    sala sin, offend; offense, fault
    sugilanon story, tale
    suhol salary, wage, pay
    sulbad solve
    suliran problem
    tagna foretell, predict, prophesy
    tinun-an the person who is taught, i.e. a student, pupil; something which has been studied
IV.    DRILLS
A.     Repetition:
1.   Actor-Focus: Factual
    Nagtawag si Nestor kang Doktor Nun̄ez kaganina.
    Nagdangup si Alejandro kang Kapitan Tiago ganinang buntag.
    Nagsugat si Marcia kang Lorenzo kaganinang udto.
    Nagtubag si Gregoria kang Vicente ganinang hapon.
    Naghunahuna si Pacita kang Victor gahapon sa buntag.
    Naghulat si Maria kang Ricardo sa simbahan kagaha­pon sa udto.
    Nagdawat si Ginoong Cruz kang Pastor sa buhatan gahapon sa hapon.
    Naghisgut si Jaime kang Fe sa iyang suliran gabii.
    Nag-estorya si Ramon kang Fernando sa iyang pag­luwat sa trabaho niadtong usa ka buntag.
    Naghatag si Jose ug gasa kang Ana niadtong usa ka hapon.
    Nagdala si Eduardo ug makaon kang Emma niadtong usa ka gabii.
    Nagbasa si Martin ug balak kang Luz sa niaging bulan.
    Nagsulat kini ug maanindot nga sulat kang Gregoria mga tulo na ka adlaw karon.399
    Nagkuha kana ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa mga upat na ka adlaw karon.
    Nag-awit kadto ug balitaw kang Tina mga lima na ka adlaw karon.
     
2.   Actor-Focus: Non-Factual
    Si Nestor magtawag kang Doktor Nun̄ez unya.
    Si Alejandro magdangup kang Kapitan Tiago unya sa buntag.
    Si Marcia magsugat kang Lorenzo unya sa udto.
    Si Gregoria magtubag kang Vicente unya sa hapon.
    Si Pacita maghunahuna kang Victor ugma sa buntag.
    Si Maria maghulat kang Ricardo sa simbahan ugma sa udto.
    Si Ginoong Cruz magdawat kang Pastor sa buhatan ugma sa hapon.
    Si Jaime maghisgut kang Fe sa iyang suliran karong gabii.
    Si Ramon mag-estorya kang Fernando sa iyang pagluwat sa trabaho sa sunod adlaw.
    Si Jose maghatag ug gasa kang Ana sa sunod semana.
    Si Eduardo magdala ug makaon kang Emma ugma sa gabii.
    Si Martin magbasa ug balak kang Luz sa sunod bulan.
    Kini magsulat ug maanindot nga sulat kang Gregoria mga tulo ka adlaw gikan karon.
    Kana magkuha ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa mga upat ka semana gikan karon.
    Kadto mag-awit ug balitaw kang Tina sa umaabot nga pasko.
     
3.   Goal-Focus: Factual
    Gisaka sa kawatan ang balay ni Juan kagabii.
    Gipasaylo ni Juan ang nakasala kaniya kagahapon.
    Gipaminaw sa hwes ang kaso niadtong usa ka semana.
    Gitubag ni Mariano si Pablo usa ka bulan na karon.
    Gisulbad sa mayor ang suliran sa lungsod niadtong usa ka adlaw.
    Gigasto ni Jorge ang iyang tanang suhol niadtong Hwebes.
    Gihapit sa batan-on ang iyang higala kagahapon sa buntag.
    Gitahi ni Julia ang sinina ni Fidela duha ka semana na karon.
    Gitawag sa inahan ang anak niya kaganina.
    Gipangayo niini ang kamo ni Perla kaganinang buntag.
    Gipelde sa mananagat ang halin sa iyang isda sa niaging Byernes.400
    Giwala niana ang relo ni Melchor tulo ka semana na karon.
    Gitagna sa mananagna ang kaugmaon ni Prospera ni­adtong niaging Domingo.
    Gipangutana niadto si Gaspar bahin sa yuta lima ka semana na karon.
    Gigamit sa tinun-an ang libro sa iyang magulang sa niaging tuig.
     
4.   Goal Focus: Non-Factual (-on)
    Benefactive Focus: Non-Factual (-an)
    Kinahanglanon namo kamo sa sunod semana.
    Hulaton nako ikaw hangtud sa kahangturan.
    Kuhaon nila sila sa sunod adlaw.
    Kantahon niini kanimo ang awit karong gabii.
    Buhaton niya kaniya ang tanan sa mga umaabot nga katuigan.
    Sulaton nato kanila ang atong gibati karon dayon.
    Wad-on nako kanimo ang akong kaligutgut sa madali nga panahon.
    Sugton niana si Juan sa dili madugay.
    Hapiton sa batan-on ang iyang higala unya.
    Pakan-on sa inahan ang iyang anak ug linugaw lima ka adlaw gikan karon.
    Basahan niya ikaw ug sugilanon unya.
    Lutoan nako kamo ug maayong pagkaon ugma sa udto.
    Estoryahan nato siya sa atong kaagi unyang gabii.
    Palitan ni Belen si Doy ug bag-ong sapatos ugma sa buntag.
    Andaman niadto ang iyang mga tinun-an ug pasulit sunod bulan.
     
5.   Pag-abot niya ganina, nagtawag si Nestor kang Dok­tor Nun̄ez.
    Paglakaw niya ganinang buntag, nagdangup si Alejan­dro kang Kapitan Tiago.
    Pagtawag niya kaganinang udto, nagsugat si Marcia kang Lorenzo.
    Pagsulat niya kaganinang hapon, nagtubag si Grego­ria kang Vicente.
    Pagmata niya kagahapon sa buntag, naghunahuna si Pacita kang Victor.
    Pag-abot niya sa simbahan kagahapon sa hapon, nag­hulat si Maria kang Ricardo.401
    Paglingkod niya sa buhatan kagahapon sa hapon, nag­atubang si Ginoong Cruz kang Pastor.
    Pag-estorya niya kagabii, naghisgut si Jaime kang Fe sa iyang suliran.
    Pagkita nila niadtong usa ka hapon, nag-estorya si Ramon kang Fernando sa iyang pagluwat sa trabaho.
    Pagpalit niya niadtong usa ka hapon, naghatag si Jose ug gasa kang Ana.
    Pagsakay niya niadtong usa ka gabii, nagdala si Eduardo ug makaon kang Emma.
    Pagbisita niya sa niaging bulan, nagbasa si Martin ug balak kang Luz.
    Pag-ila-ila niya mga tulo na ka adlaw karon, nag­sulat kini ug maanindot nga sulat kang Gregoria.
    Pagbayad niya mga upat na ka adlaw karon, nagkuha kana ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa.
    Pag-adto niya mga lima na ka adlaw karon, nag-awit kadto ug balitaw kang Tina.
B. Conversion and Multiple Substitution:
  1.Pag-abot niya ganina, nagtawag si Nestor kang Doktor Nun̄ez.
Pag-abot niini ganina, nagtawag kini kang Dr. Nun̄ez.
  2. niini/kini niana/kana niadto/kadto     Paglakaw niya ganinang buntag, nag­dangup si Alejandto kang Kapitan Tiago.
  3. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagtawag niya kaganinang udto, nag­sugat si Marcia kang Lorenzo.
  4. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagsulat niya kaganinang hapon, nag­tubag si Gregoria kang Vicente.
  5. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagmata niya kagahapon sa buntag, nag-hunahuna si Pacita kang Victor.
  6. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pag-abot niya sa simbahan kagahapon sa hapon, naghulat si Maria kang Ricardo.
  7. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Paglingkod niya sa buhatan kagahapon sa hapon, nag-atubang si Ginoong Cruz kang Pastor. 402
  8. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pag-estorya niya kagabii, naghisgut si Jaime kang Fe sa iyang suliran.
  9. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagkita nila niadtong usa ka hapon, nag-estorya si Ramon kang Fernando sa iyang pagluwat sa trabaho.
10. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagpalit niya niadtong usa ka hapon, naghatag si Jose ug gasa kang Ana.
11. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagsakay niya niadtong usa ka gabii, nagdala si Eduardo ug makaon kang Emma.
12. niini/kini niana/kana niadto/kadto   Pagbisita niya sa niaging bulan, nag­basa si Martin ug balak kang Luz.
13. niini niana/kana niadto/kadto   Pag-ila-ila niya mga tulo na ka adlaw karon, nagsulat kini ug maanindot nga sulat kang Gregoria.
14. niini/kini niana niadto/kadto   Pagbayad niya mga upat na ka adlaw karon, nagkuha kana ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa.
15. niini/kini niana/kana niadto   Pag-adto niya mga lima na ka adlaw karon, nag-awit kadto ug balitaw kang Tina.
C.   Conversion and Substitution :
1.    Pag-abot niini ganina, nagtawag kini kang Dr. Nunez.
    Pag-abot niini ganina, nagtawag kini kaniya.
2.   Paglakaw niini ganinang buntag, nagdangup kini kaniya.
    _______________________________________ kanako.
    _______________________________________ kanamo.
3.   Pagtawag niana kaganinang udto, nagsugat kana kanato.
    _______________________________________ kanila.
    _______________________________________ kaninyo.
    _______________________________________ kanimo.403
     
4.   Pagsulat niadto kaganinang hapon, nagtubag kadto kanako.
    ________________________________________ kanimo.
    ________________________________________ kaniya.
     
5.   Pagmata niini gahapon sa buntag, naghunahuna kini kanamo.
    ________________________________________ kanato.
    ________________________________________ kaninyo.
     
6.   Pag-abot niana sa simbahan gahapon sa hapon, nag­hulat kana kanako.
    ________________________________________  kanimo.
    ________________________________________  kaniya.
     
7.   Paglinkod niadto sa buhatan gahapon sa hapon, nag­atubangkadto kanila.
    ________________________________________  kanato.
    ________________________________________  kaninyo.
     
8.   Pag-estorya niini gabii, naghisgut kini kanako sa iyang suliran.
    ______________________________ kanimo _____________.
    ______________________________ kaniya ______________.
     
9.   Pagkita niana niadtong usa ka hapon, nag-estorya kana kanato sa iyang pagluwat sa trabaho.
    ______________________________ kanila _______________.
    ______________________________ kanamo ______________.
     
10.   Pagpalit niadto niadtong usa ka hapon, naghatag kadto ug gasa kanako.
    ______________________________ kanimo ______________.
    ______________________________ kaniya _______________.404
     
11.   Pagsakay niini niadtong usa ka gabii, nagdala kini ug makaon kanato.
    ________________________________________________ kaninyo.
    ________________________________________________ kaniya.
     
12.   Pagbisita niana sa niaging bulan, nagbasa kana ug balak kanako.
    ________________________________________________ kanimo.
    ________________________________________________ kaniya.
     
13.   Pag-ila-ila-niadto mga tulo na ka adlaw karon, nag­sulat kadto ug maanindot nga sulat kanamo.
    ________________________________________________ kanila.
    ________________________________________________ kanimo.
     
14.   Pagbayad niini mga upat na ka adlaw karon, nagkuha kini ug tulo ka dosenang itlog kanato.
    ________________________________________________ kaninyo.
    ________________________________________________ kanila.
     
15.   Pag-adto niana mga lima na ka adlaw karon, nag-awit kana ug balitaw kanako.
    ________________________________________________ kanimo.
    ________________________________________________ kaniya.
D.    Repetition and Conversion:
1.   Ig-abot ni Nestor unya, magtawag siya kang Dr. Nun̄ez.
2.   Igsulti ni Alejandro unya sa hapon, magdangup siya kang Kapitan Tiago.
3.   Igtawag ni Lorenzo unya sa hapon, magsugat si Marcia kaniya.
4.   Igsulat ni Gregoria ugma sa hapon, magtubag siya kang Vicente.
5.   Igsakay ni Pacita ugma sa buntag, maghunahuna siya kang Victor.405
6.   Igsimba ni Maria ugma sa udto, maghulat siya kang Ricardo sa simbahan.
7.   Ig-abot ni Ginoong Cruz ugma sa hapon, mag-atubang siya kang Pastor sa buhatan.
8.   Ig-estorya ni Jaime ugma sa gabii, maghisgut siya sa iyang suliran kang Fe.
9.   Igkita ni Ramon kang Fernando sa sunod adlaw, mag-estorya siya kaniya sa iyang pagluwat sa trabaho.
10.   Igpalit ni Jose sa sunod semana, maghatag siya ug gasa kang Ana.
11.   Igtudlo ni Martin sa sunod bulan, magbasa siya ug balak kang Luz.
12.   Igsakay ni Eduardo sa umaabot nga Lunes, magdala siya ug makaon kang Emma.
13.   Iglarga niya karong semanaha, magsulat si Guillermo ug maanindot nga sulat kang Gregoria.
14.   Igbayad ni Arturo sunod bulan, magkuha siya ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa.
15.   Igbisita ni Roberto sa sunod duha ka bulan, mag-awit siya ug balitaw kang Tina.
     
E.   Conversion and Multiple Substitution:
    Example:
Ig-abot ni Nestor unya, magtawag siya kang Doktor Nun̄ez.
_______ niini      ____, ________ kini ________________.
_______ niana    ____, ________ kana _______________.
_______ niadto   ____, ________ kadto _______________.
Igsulti _____ unya sa hapon, magdangup _____ kang Kapitan Tiago.
Igtawag _____ unya sa hapon, magsugat _____ kaniya.
Igsulat _____ ugma sa hapon, magtubag _____ kang Vicente.
Igsakay _____ ugma sa buntag, maghunahuna _____ kang Victor.
Igsimba _____ ugma sa udto, maghulat _____ kang Ricardo sa simbahan.
Ig-abot _____ ugma sa hapon, mag-atubang _____ kang Pastor sa buhatan.
Ig-estorya _____ ugma sa gabii, maghisgut _____ sa iyang suliran kang Fe.
Igkita _____ kang Fernando sa sunod adlaw, mag-estorya _____ kaniya sa iyang pagluwat sa trabaho.
Igpalit _____ sa sunod semana, maghatag _____ ug gasa kang Ana.406
Igtudlo _____sa sunod bulan, magbasa _____ ug balak kang Luz.
Igsakay _____ sa umaabot nga Lunes, magdala ____ug makaon kang Emma.
Iglarga _____ karong semanaha, magsulat ____ ug maanindot nga sulat kang Gregoria.
Igbayad _____ sunod bulan, magkuha ____ ug tulo ka dosenang itlog kang Josefa.
Igbisita _____ sa sunod duha ka bulan, mag-awit ug balitaw kang Tina.
 
F.   Comprehension:
1.    

Pagkatulog nila, gisaka sa kawatan ang balay ni Juan kagabli.

    Pagkaunsa nila? Pagkatulog.
    Unsay nahitabo? Gisaka ang balay.
    Kinsay nagsaka? Ang kawatan.
    Unsay iyang gisak-on? Ang balay.
    Ni kinsa? Ni Juan.
    Kanus-a? Kagabii.
       
2.  

Pagkasugat nila, gipasaylo ni Juan ang nakasala kaniya kagahapon.

    Pagkaunsa nila? Pagkasugat nila.
    Unsay nahitabo? Gipasaylo ni Juan.
    Kinsay iyang gipasaylo? Ang nakasala.
    Kang kinsa nakasala? Kang Juan.
    Kanus-a? Kagahapon.
       
3.  

Pagsultihanay nila, gipaminaw sa hwes ang kaso niadtong usa ka semana.

    Pagkaunsa? Pagsultihanay.
    Ni kinsa? Nila.
    Unsay nahitabo? Gipaminaw.
    Ni kinsa? Sa hwes.
    Unsay iyang gipaminaw? Ang kaso.
    Kanus-a? Niadtong semana.
    Pila ka semanang niagi? Usa ka semanang niagi.
       
4.  

Pagsulat niya, gitubag ni Mariano si Pablo ka bulan na karon.

    Pagkaunsa? Pagsulat.
    Ni kinsa? Niya.407
    Unsay nahitabo? Gitubag.
    Ni kinsa? Ni Mariano.
    Si kinsa? Si Pablo.
    Pila ka bulan na karon? Usa.
       
5.  

Pagtigum nila, gisulbad sa mayor ang suliran sa lungsod niadtong usa ka adlaw.

    Pagkaunsa? Pagtigum.
    Ni kinsa? Nila.
    Unsay nahitabo? Gisulbad.
    Kinsay nisulbad? Ang mayor.
    Unsay gisulbad niya? Ang suliran.
    Sa unsa? Sa lungsod.
    Kanus-a? Niadtong usa ka adlaw.
       
6.  

Ighuman ninyo, kinahanglanon namo kamo sa sunod semana.

    Ig-unsa? Ighuman.
    Ni kinsa? Ninyo.
    Unsay mahitabo? Kinahanglanon.
    Ni kinsa? Namo.
    Kinsay kinahanglan? Kamo.
    Unsang semanaha? Sunod semana.
       
7.  

Igdako ni Asuncion, buhaton niya kaniya ang tanan sa mga umaabot nga katuigan.

    Ig-unsa? Igdako.
    Ni kinsa? Ni Asuncion.
    Unsay mahitabo? Buhaton niya.
    Kang kinsa? Kaniya.
    Unsay iyang buhaton? Ang tanan.
    Kanus-a? Sa umaabot nga katuigan.
       
8.  

Iglakaw ni Belen, palitan niya si Doy ug bag-ong sapatos ugma sa buntag.

    Ig-unsa? Iglakaw
    Ni kinsa? Ni Belen.
    Unsay mahitabo? Palitan niya.
    Si kinsa? Si Doy.
    Unsay iyang paliton? Bag-ong sapatos.
    Kanus-ang ugmaa? Sa buntag.408
       
9.  

Ig-abot niya, pakan-on sa inahan ang iyang anak ug linugaw lima ka adlaw gikan karon.

    Ig-unsa niya? Ig-abot.
    Unsay mahitabo? Pakan-on.
    Ni kinsa? Sa inahan.
    Kinsay iyang pakan-on? Ang anak.
    Kang kinsang anak? Iya.
    Ug unsa? Ug linugaw.
    Pila ka … unsa? Adlaw.
    Pila ka adlaw? Lima ka adlaw.
    Gikan kanus-a? Gikan karon.
       
10.  

Ig-adto sa maestro, andaman niya ang iyang mga tinun-an ug pasulit sunod bulan.

    Ig-unsa? Ig-adto.
    Ni kinsa? Sa maestro.
    Unsay mahitabo? Andaman.
    Ni kinsa? Niya.
    Ang unsa? Ang mga tinun-an.
    Kang kinsang tinun-an? Iya.
    Andaman niya ug unsa? Pasulit.
    Kanus-a? Sunod bulan.

Previous Chapter

LESSON 34

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.