publisher colophon
290

LESSON 27

       Structural Content: Existential Form: May
               Negation: Wala
Setting:   Two PCVs are talk­ing about their classes. Nagsultihanay ang duha ka PCV bahin sa ilang klase.
I.    DIALOGUE
              
    How many students are there in your class?   A:    Pilay eskwela sa imong klase?
    Which class?   B:   Unsang klaseha?
    Your first-grade class.   A:   Ang imong klaseng primer grado.
    There are about forty, I think.   B:   May mga kwarenta tingali.
    My gosh! That’s a lot!   A:   Sus! Kadaghan man diay!
    Do you also have a first-grade class?    B:   May klase ka ba sab nga primer grado?
    No, not now but I’ll probably have one next year.   A:   Wala karon, pero may naa tingali sa sunod tuig.
                 
II.   DIALOGUE BREAKDOWN
    How many students are there in your class?   A:   Pilay eskwela sa imong klase?
        how many pupil            pila(y) eskwela
      in your class         [sa] imo(ng) klase
    Which class?   B:   Unsang klaseha?
      what class         unsa(ng) klase(ha)
    Your first-grade class.   A:   Ang imong klaseng primer grado.
      your class         [ang] imo(ng) klase(ng)
      first grade         primer grado 291
    There are about forty, I think.   B:   May mga kwarenta tingali.
      there are         may
      approximately forty         [mga] kwarenta
      I think         tingali
    My gosh! That’s a lot!   A:   Sus! Kadaghan man diay!
      how many         (ka)daghan
      [you don’t say!]         [man] [diay]
    Do you also have a first-grade class?   B:   May klase ka ba sab nga primer grado?
      have class you         may klase ka [ba]
      also that’s         [sab] [nga]
      first grade         primer grado
    No, not now but I’ll probably have one next year.   A:   Wala karon, pero may naa tingali sa sunod tuig.
      not now         wala karon
      but have maybe         may naa tingali
      in following year         [sa] sunod tuig
III. VOCABULARY LIST
           balkon balcony, porch
    kama bed, bed mattress
    mayor mayor (of a town or city)
    primer/primero first
    tenyente del baryo barrio lieutenant
IV. DRILLS
A.  Repetition:
      May adtoanan ako.
    May puloy-anan ako.
    May higdaanan ka.
    May pahulayanan ka.
    May katulganan siya.
    May tun-ananan siya. (tun-anan)
    May sulatananan kami. (sulatanan)
    May palitanan kami sa sigarilyo.
    May dulaanan kita sa eskwelahan.
    May lingkoranan kita sa kwarto.

292

     B. Substitution: Movable Slot
         May pahulayanan na ako karon.
      ___ higdaan          _________ .
      ___ puloy-anan    _________ .
      _________________ kami ____.
      _____________________ ugma.
      ___ tun-ananan _____________ .
      _____________________ karong hapon.
      _________________ sila _____________ .
      ___ katulganan _____________________ .
      _____________________ unyang gabii.
      C.    Expansion:
  1.   May pahulayanan.
      ______________ ako.
      _________________ karon.
      ______________________ dayon.
      ____________________________ sa baryo.
      ___________________________________ sa Bunakan.
       
  2.   May tun-anan.
      ___________ kami.
      _______________ ugma.
      ____________________ sa alas nuybe.
      _______________________________ sa gabii.
      ______________________________________ sa atong eskwelahan.
      D.    Repetition and Conversion:
      Affirmative:   Negative:
           
  1.   May puloy-anan ako.    Wala akoy puloy-anan.
      May higdaanan ka.   Wala kay higdaanan.
      May pahulayanan siya.   Wala siyay pahulayanan.
      May katulganan sila.   Wala silay katulganan.
      May tun-anan kamo.   Wala kamoy tun-anan.
      May sulatanan kami.   Wala kamiy sulatanan.
      May dulaanan kita.   Wala kitay dulaanan.293
      May asawa si Pedro.   Wala si Pedroy asawa.
          Walay asawa si Pedro.
      May bana si Maria.   Wala si Mariay bana.
          Walay bana si Maria.
      May kwarta ang PCT.   Wala ang PCTy kwarta.
          Walay kwarta ang PCT.
      May kwarto ang maestro.   Wala ang maestroy kwarto.
          Walay kwarto ang maestro.
      May awto ang “Country Director”.   Wala ang “Country Director” ug awto.
          Walay awto ang “Country Director”.
      May libro ang doktor.   Wala ang doktor ug libro.
          Walay libro ang doktor.
      May kabaw ang mag­babaul.   Wala ang magbabaul ug kabaw.
          Walay kabaw ang magbabaul.
      May dyip si Miguel.   Wala si Miguel ug dyip.
          Walay dyip si Miguel.
           
  2.   May puloy-anan ba ako?   Wala ba akoy puloy-anan?
      May higdaanan ka ba?   Wala ka bay higdaanan?
      May pahulayanan ba siya?   Wala ba siyay pahulayanan?
      May katulganan ba sila?   Wala ba silay katulganan?
      May tun-anan ba kamo?   Wala ba kamoy tun-anan?
      May sulatanan ba kami?   Wala ba kamiy sulatanan?
      May dulaanan ba kita?   Wala ba kitay dulaanan?
      May asawa ba si Pedro?   Wala ba si Pedroy asawa?
          Wala bay asawa si Pedro?
      May bana ba si Maria?  

Wala ba si Mariay bana?

          Wala bay bana si Maria?
      May kwarta ba ang PCT?   Wala ba ang PCTy kwarta?
          Wala bay kwarta ang PCT?
      May kwarto ba ang maestro?   Wala ba ang maestroy kwarto?
          Wala bay kwarto ang maestro?
      May awto ba ang “Country Director”?   Wala ba ang “Country Director” ug awto?
          Wala bay awto ang “Country Director”?294
      May libro ba ang doktor?   Wala ba ang doktor ug libro?
          Wala bay libro ang doktor?
      May kabaw ba ang magbabaul?   Wala ba ang magbabaul ug kabaw?
          Wala bay kabaw ang magbabaul?
      May dyip ba si Miguel?   Wala ba si Miguel ug dyip?
          Wala bay dyip si Miguel?
           
  E.   Question and Answer:    
  1.   Affirmative Questions and Responses to them:
      May puloy-anan ba ako?   Oo, may puloy-anan ka.
          Wala, wala kay puloy-anan.
      May higdaanan ka ba?   Oo, may higdaanan ako.
          Wala, wala koy higdaanan.
      May pahulayanan ba siya?   Oo, may pahulayanan siya.
          Wala, wala siyay pahulayanan.
     

May katulganan ba sila?

  Oo, may katulganan sila.
          Wala, wala silay katulganan.
      May tun-anan ba kamo?   Oo, may tun-anan kami.
         

Wala, wala kamiy tun-anan.

      May sulatanan ba kami?   Oo, may sultanan kamo.
          Wala, wala kamoy sulatanan.
      May dulaanan ba kita?   Oo, may dulaanan kita.
          Wala, wala kitay dulaanan.
      May asawa ba si Pedro?   Oo, may asawa siya.
          Wala, wala siyay asawa./Wala, walay asawa si Pedro.
      May bana ba si Maria?   Oo, may bana siya.
          Wala, wala siyay bana./Wala, walaybana si Maria.
      May kwarta ba ang PCT?   Oo, may kwarta siya.
          Wala, wala siyay kwarta./Wala, walay kwarta ang PCT.
      May kwarto ba ang maestro?   Oo, may kwarto siya.
          Wala, wala siyay kwarto./ Wala, walay kwarto ang maestro.295
      May awto ba ang “Country Director”   Oo, may awto siya.
          Wala, wala siyay awto./Wala, walay awto ang “Country Director”.
      May libro ba ang doktor?   Oo, may libro siya.
          Wala, wala siyay libro./Wala, walay libro ang doktor.
      May kabaw ba ang magbabaul?   Oo, may kabaw siya.
          Wala, wala siyay kabaw./Wala, walay kabaw ang magbabaul.
      May dyip ba si Miguel?   Oo, may dyip siya.
          Wala, wala siyay dyip./Wala, walay dyip si Miguel.
           
  2.   Negative Questions and Responses to them:
      Wala ba akoy puloy-anan?   Oo, wala kay puloy-anan.
          Oo, may puloy-anan ka.
      Wala ka bay higdaanan?   Oo, wala koy higdaanan.
          Oo, may higdaanan ako.
      Wala ba siyay pahula­yanan?   Oo, wala siyay pahulayanan.
          Oo, may pahulayanan siya.
      Wala ba silay katulganan?   Oo, wala silay katulganan.
          Oo, may katulganan sila.
      Wala ba kamoy tun-anan?   Oo, wala kamiy tun-anan.
          Oo, may tun-anan kami.
      Wala ba kamiy sulata­nan?   Oo, wala kamoy sulatanan.
          Oo, may sultanan kamo.
      Wala ba kitay dula­anan?   Oo, wala kitay dulaanan.
          Oo, may dulaanan kita.
      Wala bay asawa si Pedro?   Oo, wala siyay asawa./Oo, walay asawa si Pedro.
          Oo, may asawa siya.
      Wala bay bana si Maria?   Oo, wala siyay bana./Oo, walay bana si Maria.
          Oo, may bana siya.296
      Wala bay kwarta ang PCT?   Oo, wala siyay kwarta./Oo, walay kwarta ang PCT.
          Oo, may kwarta siya.
      Wala bay kwarto ang maestro?   Oo, wala siyay kwarto./Oo, walay kwarto ang maestro.
          Oo, may kwarto siya.
      Wala bay awto ang “Country Director”?   Oo, wala siyay awto./Oo, walay awto ang “Coun­try Director”.
          Oo, may awto siya.
      Wala bay libro ang doktor?   Oo, wala siyay libro./Oo, walay libro ang doktor.
          Oo, may libro siya.
      Wala bay kabaw ang magbabaul?   Oo, wala siyay kabaw./Oo, walay kabaw ang mag­babaul.
          Oo, may kabaw siya.
      Wala bay dyip si Miguel?   Oo, wala siyay dyip./Oo, walay dyip si Miguel.
          Oo, may dyip si Miguel.
      F.    Expansion:
  1.   May adtoanan ako.
      ______________ sa syudad.
      ______________________ karong gabii.
      ________________________________ uban ni
      ______________________________________ Juan.
       
  2.   May puloy-anan ako.
      ___ dakong _____________ .
      _______________________ sa baryo.
      ______________________________ daplin sa dagat.
      __________________________________________ kada ting-init.
       
  3.   May pahulayanan ka.
      ________________ sa balay.
      ______________________ nako.
      __________________________ kanunay.
      _________________________________ kung nia ka.297
       
  4.   May palitanan kami.
      _______________ sa sigarilyo.
      ________________________ sa hotel.
      ______________________________ nga tua sa lungsod.
       
  5.   May lingkoranan ang mga bata.
      ________________________ sa eskwelahan.
      __________________________ ilang ________ .
      ______________________________ dakong ______ .
       
  G.   Conversion and Substitution:
     

Giadtoan nako ang syudad kagabii.

Adtoan _______________ karong gabii.

     

Gipuy-an nako ang hotel sa niaging semana.

Puy-an ______________ karong Domingo.

     

Gipahulayan nimo ang balay nako sa niaging bulan.

Pahulayan _____________________ sunod adlaw.

     

Gipalitan nato ug pagkaon ang restawran gahapon.

Palitan __________________________ sa hapon.

     

Gilinkoran nila ang dakong siya gabii.

Lingkoran ________________  karon.

     

Gihigdaan nila ni Ana ang higdaanan.

Higdaan ______________________ .

     

Gikatulgan sa gamayng bata ang iyang kama.

Katulgan ___________________________ .

     

Gidulaan ni Rosa ang monyeka sa dulaanan.

Dulaan ____________________________ .

     

Gitun-an ni Ben ang mga leksyon sa tun-ananan.

Tun-an ________________________________ .

     

Gisulatan sa maestra ang iyang estudyante sa Amerika.

Sulatan ____________________________________ .298

      H.   Expansion and Question & Answer:
  1.         May linkoranan ako.
      Q:   May unsa ka? A:   May linkoranan ako.
      Q:   Hain? A:   Nganhi.
      Q:   Hain nganhi? A:   Opisina.
      Q:   Unsang opisinaha? A:   Sa mga maestra.
          May lingkoranan ako nganhi sa opisina sa mga maestra.
                 
  2.       May dulaanan ang bata.
      Q:   May unsa siya? A:   May dulaanan siya.
      Q:   Nga unsa? A:   Monyeka.
      Q:   Unsang monyekaha? A:   Musulti.
      Q:   Diin gikan? A:   Gikan ngadto sa Amerika.
          May dulaanan ang batang monyekang musulti gikan ngadto sa Amerika.
                 
  3.       May palitanan kami.
      Q:   May unsa kamo? A:   May palitanan kami.
      Q:   Ug unsa? A:   Sigarilyo.
      Q:   Unsang sigarilyoha? A:   Salem.
      Q:   Asa? A:   Nganha.
      Q:   Asa nganha? A:   Sa eskina.
          May palitanan kamig sigarilyong Salem nganha sa eskina.
                 
  4.       Nia nganhi ang pahulayanan.
      Q:   Hain ang pahulayanan? A:   Nia nganhi.
      Q:   Ni kinsa? A:   Sa mayor.
      Q:   Sa unsa? A:   Sa Danao.
          Nia nganhi ang pahulayanan sa mayor sa Danao.
                 
  5.       Naa nganha ang higdaanan.
      Q:   Asa ang higdaanan? A:   Naa nganha.
      Q:   Asa nganha? A:   Sa balkon.
      Q:   Kinsang higdaanan? A:   Maria.
      Q:   Kinsang Mariaha? A:   Binatonan nila.
          Naa nganha sa balkon ang higdaanan ni Maria nga binatonan nila.299
                 
  6.       Tua ngadto ang puloy-anan.
      Q:   Diin ang puloy-anan? A:   Tua ngadto.
      Q:   Niadtong kinsa? A:   Tenyente del baryo.
      Q:   Sa unsa? A:   Sa Bunakan.
      Q:   Nga naunsa? A:   Namatay.
      Q:   Unsang namatyan? A:   Kaguol.
          Tua ngadto ang puloy-anan niadtong tenyente del baryo sa Bunakan nga namatay sa kaguol.

V. LEXICAL/GRAMMAR NOTES

Existential Form:    May

May is synonymous with aduna, meaning ‘there is/exists’ or ‘one has/possesses’.

Whenever may is used, instead of aduna, with pro­nouns or nouns the latter never interrupts the may-phrase. In other words, may is always followed by the existent.

Compare the following sentences:

May sundang siya.

May libro si Pedro.

but not:

May siya sundang.

May si Pedroy libro.

The aduna-phrase may be interrupted by the pronoun/noun, as in:

Aduna siyay sundang.

Aduna si Pedroy libro.

In interrogative constructions, the same rule applies:

May sundang ba siya?

May libro ba si Pedro?

The existential form may can never occur as a complete construction by itself, unlike aduna. Compare the following sentences:

   Aduna ba siyay libro? Aduna./ Oo, aduna.
  May libro ba siya? Aduna./Oo, aduna.
       but not:
    May./ Oo, may.300

Another distinction between may and aduna is the constituent construction: may naa, as in

Wala karon, pero may naa sa sunod tuig.

May and naa are both used here as existential forms. The nia-class combines with the may-form as the second member of the constituent construction, used for emphasis. It does not co-occur with aduna.

nganhi Nia nganhi ang pahulayanan.
    Nganhi in the constituent construction nia nganhi substitutes for the dinhi-class which functions without time meaning. This constituent construction is used for emphasis.
         nia dinhi = nia nganhi
      naa dinha = naa nganha
      tua didto = tua ngadto

Summary: Sentence Patterns

1.   Predicate Topic Complement
  N (Dir Obj) Noun/Pronoun (Place/Time/Obj)
May adtoanan [ang/si]-phrase sa syudad.
  palitanan   ug sigarilyo.
  higdaanan ako-class ugma.
       1st set  

2. Negation:

Predicate   Topic Complement
  N (Dir Obj) Noun/Pronoun (Place/Time
Wala -y bana [ang/si]-phrase karon.
      sapatos   sa kwarto.
      libro ako-class  
       1st set  
a.   Topic Predicate Complement
  Noun/Pronoun N (Dir Obj) (Place/Time/Obj)
Wala [ang/si]-phrase -y dulaanan sa eskwelahan.
  ako-class     adtoanan sa syudad.
     1st set     bana karon.301
3.   Predicate   Topic
  N (Dir Obj) Int. Mkr Noun/Pronoun
May adtoanan ba [ang/si]-phrase?
  asawa   ako-class
  palitanan       1st set
4. Predicate   Topic Predicate
  Int. Mkr. Noun/Pronoun N (Dir Obj)
Wala ba [ang/si]-phrase -y libro?
    ako-class     bana?
        1st set     dulaan?
a. Predicate   Predicate Topic
  Int. Mkr. N(Dir Obj) Noun/Pronoun
Wala ba -y libro [ang/si]-phrase?
        bana ako-class
        dulaan     1st set

5. Responses:

a. Affirmative Oo Pattern 1
b. Negative Wala Pattern 2 or 2a

Previous Chapter

LESSON 26

Next Chapter

LESSON 28

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.