publisher colophon
269

LESSON 25A

     Structural Content:  

Demonstrative Pronouns: nganhi-class

          
Setting:   Rosa and her friend run into each other and talk about Holy Week in Bantayan.   Nagkasugat si Rosa ug ang iyang amiga ug nag-hisgutay bahin sa Semana Santa sa Bantayan.
I.    DIALOGUE            
    Rosa, where will you spend Holy Week?   A:   Rosa, asa kamo magsemana santa?
    In Bantayan.   B:   Ngadto sa Bantayan.
    That’s far away! Why there, why not spend it here in the city?   A:   Kalayo gyud! Nganong ngadto man, nganong di man lang nganhi sa syudad?
    Because Holy Week (celebration) in Bantayan is very pretty. There are many (religious) floats in the proces­sion on Holy Thursday.   B:   Kay nindot kaayo ang semana santa didto sa Bantayan. Daghan kaayong karo sa prosesyon sa Hwebes Santos.
    What about Good Friday, are there a lot, too?   A:   Sa Byernes Santo, daghan ba sab?
    Yes, much more than on Holy Thursday.   B:   Oo, mas daghan kay sa Hwebes Santos.
    Could I go with you?   A:   Makauban ba ko ninyo ngadto?
    Certainly.   B:   Segurado.
             
II.   DIALOGUE BREAKDOWN        
    Rosa, where will you spend Holy Week?   A:   Rosa, asa kamo magsemana santa?270
       where you (plural)          asa kamo
       Week Holy          (mag) semana santa
    In Bantayan.   B:   Ngadto sa Bantayan.
       over there          ngadto
       in Bantayan          [sa] Bantayan
    That’s far away! Why there, why not spend it here in the city?   A:   Kalayo gyud! Nganong ngadto man, nganong dili man lang nganhi sa syudad?
       how far [really]          (ka) layo [gyud]
       why over there [tell me]          ngano (ng) ngadto [man]
       why not          ngano (ng) dili
       just here          [man] [lang] nganhi
       in city          [sa] syudad
    Because Holy Week (celebration) in Bantayan is very pretty. There are many (religious) floats in the proces­ sion on Holy Thursday.   B:   Kay nindot kaayo ang semana santa didto sa Bantayan. Daghan kaayong karo sa prosesyon sa Hwebes Santo.
       because pretty very          kay nindot kaayo
       the Week Holy          [ang] semana santa
       over there in Bantayan          didto [sa] Bantayan
       many very floats          daghan kaayo (ng) karo
       in procession          [sa] prosesyon
       on Thursday Holy          [sa] Hwebes Santo
    What about Good Friday, are there a lot, too?   A:   Sa Byernes Santo, daghan ba sab?
       on Friday holy          [sa] Byernes Santo
       many also          daghan [ba] [sab]
    Yes, much more than on Holy Thursday.   B:   Oo, mas daghan kay sa Hwebes Santo.
       yes more many          oo, mas daghan
       than on Thursday Holy          kay [sa] Hwebes Santo
    Could I go with you?   A:   Makauban ba ko ninyo ngadto?
       can accompany I          (maka) uban [ba] ko
       you (p1) over there          ninyo ngadto
    Certainly.   B:   Segurado.271
III.    VOCABULARY LIST
         adto           over there
      ampo   pray; repent, apologize
      anha   there
      anhi   here
      bola   play ball
      kamisadentro   dress shirt
      kuyog   companion
      daro   farm, plow
     

hisgut

  mention (in passing), talk about
      Ininglis   English
      Insik   Chinese
      (pang) adye   pray; prayer
      prosesyon   procession (religious)
      sastre   tailor
      segurado   certainly, surely; definite­ly
      sugat   meet, welcome
      tsoriso   sausage
      tugon   place an order, as of goods; send/leave a message
IV.    DRILLS
A.   Repetition:
    Muanhi dinhi si Rosita.    Muanhi nganhi si Rosita.
    Muanha dinha sila si Rosita.   Muanha nganha sila si Rosita.
    Muadto didto si Jose.   Muadto ngadto si Jose.
    Mupadulong dinhi kami si Jose.   Mupadulong nganhi kami si Jose.
    Magdala dinha ug pagkaon si Inday.   Magdala nganha ug pagkaon si Inday.
    Magpalit didto ug sud-an kamo si Inday.   Magpalit ngadto ug sud-an kamo si Inday.
    Magtugon dinhi ug sinina ang maestra.   Magtugon nganhi ug sinina ang maestra.
    Magtahi dinha ug kamisa­dentro ang sastre.   Magtahi nganha ug kamisa­dentro ang sastre.
    Mangadto kami didto.   Mangadto kami ngadto.
    Mangaon sila dinhi.   Mangaon sila nganhi.
    Manglakaw kita dinha.   Manglakaw kita nganha.
    Manginom kamo didto.   Manginom kamo ngadto.272
B.    Substitution: Movable Slot
    Mupaingon kami ngadto sa Bantayan.
    Mupadulong ____________________.
    __________ sila _________________.
    _____________ nganhi ___________.
    ______________________ ato.
    ______________________ inyo.
    Muanhi ___________________.
    Mamisita __________________.
    ____________ nganha _______.
    Mangadye _________________.
    _______________________ simbahan.
    Mag-ampo ______________________.
    _____________ngadto ____________.
    ________________________ prosesyon.
    _____________didto ______________.
C.    Transformation and Question & Answer:
1.     Manguban kami.
       
    Kinsay manguban? Kami.
    Sa unsa?     Prosesyon.
    Unsang prosesyona? Semana Santa.
    Anus-a? Byernes Santo.
    Asa? Ngadto sa Bantayan.
      Manguban kami sa prosesyon sa semana santa sa Byernes Santo ngadto sa Bantayan.
       
2.     Mamrosesyon sila.
    Mag-unsa sila?      Mamrosesyon.
    Si kinsa? Sila si Ana.
    Asa? Nganhi.
    Anus-a? Karong gabii.
    Ngano man? Kay Hwebes Santo man.
       
      Mamrosesyon sila si Ana nganhi karong gabii kay Hwebes Santo man.
       
3.     Manimba kita.
    Mag-unsa kita? Kita si Pedro.
    Kinsay atong kuyog? Kita si Pedro.
    Asa? Nganha sa Santo Nin̄o.
    Anus-a? Sa sunod Sabado.
    Ngano man? Kay pyesta ni San Vicente.273
       
      Manimba kita si Pedro nganha sa Santo Nin̄o sa sunod Sabado kay pyesta ni San Vicente.
       
4.     Magbola kamo si Juan.
    Kinsay magbola? Kamo si Juan.
    Asa?   Dinhi sa plasa.
    Unsang plasaha? Ni Rizal.
    Anus-a?   Ugma sa buntag.
       
      Magbola kamo si Juan dinhi sa plasa ni Rizal ugma sa buntag.
       
5.     Magsulat ako.
    Mag-unsa ka? Magsulat ako.
    Unsa? Leksyon.
    Sa unsa? Ininglis.
    Asa?        Didto sa eskwelahan.
       
      Magsulat ako ug leksyon sa Ininglis didto sa eskwelahan.
D.    Expansion:
1.   Magdula kamo.
    ___________ si Berto.
    _________________ ug bulan-bulan.
    _____________________________ dinhi.
     
2.   Magdaro ang mag-uuma.
    ___________________ ngadto.
    _________________________ sa uma.
    _______________________________ ni Don Pedro.
    __________________________________________ ugma.
     
3.   Mamasiyo sila.
    ___________ si Ditang.
    __________________ nganha.
    ________________________ sa plasa.
    _______________________________ ni Bonifacio.
    _________________________________________ karong hapon.
     
4.   Mamalit ang mga PCV.
    __________________ ug panapton.
    ____________________________ didto.274
    ________________________________ sa tindahan.
    _________________________________________ sa Insik.
    _______________________________________________ sa Magallanes.
     
5.   Manahi kita.
    _________ si Vida.
    _______________ ug sayo.
    ______________________ nganhi.
    ____________________________ sa kwarto.
    ____________________________________ ni Terry.
    __________________________________________ sa dormitoryo.
     
6.   Mangarbun kami.
    _____________ si Tina.
    __________________ ug tsoriso.
    __________________________ dinha.
    _______________________________ sa Ramos Supermarket.
    _________________________________________________ sa alas otso.
    __________________________________________________________ ugma sa buntag.

E. Comprehension:

Nagkasugat si Rosa ug ang iyang amiga ngadto sa Magallanes. Nagkahisgutay sila bahin sa semana santa. Gipangutana si Rosa sa iyang amiga kung asa siya magsemana santa. Gitubag kini ni Rosa nga ngadto sa Bantayan kay nindot kaayo ang semana santa didto kay daghan kaayo ug karo sa prosesyon sa Hwebes ug Byernes Santo.

 

Pangutana:

Nagka-unsa si Rosa ug ang iyang amiga usa ka adlaw niana?

Diin sila nagkasugat?

Unsay gipangutana sa amiga ni Rosa?

Unsay gitubag ni Rosa?275

Nganong ngadto man?

Kay ngano pa?

V.    LEXICAL/GRAMMAR NOTES
    Semana Santa    Holy Week; the religious obser­vance of Holy Week
           
    Hwebes Santo   Maundy Thursday/Holy Thursday
           
    Byernes Santo   Good Friday
           
    karo/karosa   floats in a religious procession bearing the statues of saints. These are brightly lit with candles and lightbulbs and gaily decorated with fresh and/or paper flowers.
           
    bulan-bulan   a game of tag between two camps played within large squares drawn on the ground; so called because it is usually played when the moon bulan is full and the night is bright enough to see the lines drawn on the ground.
           
    karbun   a section in Cebu city near the wharf where a large market is located. Because of this, the term karbun is now used to refer to this particular market. Hence, when verbalized, mangarbun means ‘to go marketing’.
           
    Verbal Affix:     (maN-) of the (mag-) class, progressive aspect non-factual mood

As used in this lesson, the verbal affix (maN-) indicates plurality of the action and the actor, e.g.

      Mangadto kami didto.

‘We will go there.’

  Mangarbun ako ugma.

‘I will go marketing (for various articles) tomorrow.’

276The verbal affix (maN-) takes various forms when affixed to the verb base, depending on the initial sound of the word, e.g.

   (maN-) + [bisita] = mamisita
  (maN-) + [simba] = manimba
  (maN-) + [karbun] = mangarbun.
Verbal Affix: (nagka-) of the

(magka-) class,

progressive causa­tive aspect

factual mood

(Nagka-) is a compound verbal affix signifying an action that occurs accidentally, e.g.

    nagkasugat ‘met accidentally’ or ‘happened to meet’
Verbal Affix: (nagka- -ay) of the

(magka- -ay) classy‚

progressive re­ciprocal aspect

Factual mood

A compound verbal affix indicating a reciprocal action that occurs accidentally, e.g.

      nagkasultihanay    ‘happened to speak to each other or to one another’
Demonstrative Pronouns:       nganhi-class
         
ngari    ‘here’    (nearest to speaker)
nganhi   ‘here’   (near to both speaker and hearer)
nganha   ‘there’   (near to hearer)
ngadto   ‘over there’   (far from both speaker and hearer; also used for referrents out of sight from both principals)

The use of the nganhi-class indicates movement toward the destination and implies that the mood is non-factual.

Previous Chapter

LESSON 25

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.