publisher colophon
169

LESSON 18

        Structural Content: Pseudo-Verb:   Gusto + Non- Factual Mood of the Verb  
     

Afactual Mood (Imperative):
(pag-) + V base

 
          Negation: Ayaw + V base  
             
Setting:   Several PCVs are going to see a movie.   Manan-aw ug sine ang mga
PCV.
 
I. DIALOGUE        
   Where are you going now?   A:   Asa man kamo karon?
  We’re just taking a walk.   B: Magsuroy-suroy lang kami.
  Would you like to go to the movies? There is a good film at the Majestic.   A: Gusto ba kamong muadto sa sine? Adunay maayong salida sa Majestic.
  Okay, let’s go.   B: O sige, adto na kita.
         
II. DIALOGUE BREAKDOWN      
  Where are you going now?   A: Asa man kamo karon?
       where [tell me] you          asa [man] kamo
       now          karon
  We’re just taking a walk.   B: Magsuroy-suroy lang kami.
       taking a walk only          magsuroy-suroy [lang]
       we          kami
  Would you like to go to the movies? There is a good film at the Majestic.   A: Gusto ba kamong muadto sa sine? Adunay maayong salida sa Majestic.170
       like you          gusto [ba] kamo(ng)
       go to movie          (mu)adto [sa] sine
       there is          adunay
       good show          maayo(ng) salida
       at Majestic          [sa] Majestic
  Okay, let’s go.   B: O sige, adto na kita.
       Oh okay          o sige
       go [already] we          adto [na] kita
         
III.   RELATED UTTERANCES      
  Where are you going?     Asa man kamo?
  Let’s go.     Tana.
  Right now.     Karon dayon.
  We are taking a walk     Namasiyo lang kami.
  There is a good film at Oriente Theatre.     Naay nindot nga salida sa Oriente.
  Later.     Unya pa.
IV. VOCABULARY LIST
        asul blue
  baboy pig, pork
  bakya wooden shoes/slippers
  balibol volleyball
  banilya vanilla
  barko boat, ship
  basi might, liable to
  bayabas guava
  baybayon beach, seashore
  bayle dance, dance social
  buak break, crack
  kahil orange
  kanding goat
  kapayas papaya
  kape coffee
  karmelitos

candy (derived from ‘caramel’)

  keso cheese
  kinahanglan need
  kulang lacking, insufficient
  dulaanan playground
  eskwela

student, school children, pupil

171
  hulam borrow
  ilimnon beverage, drink
  labay throw
  lata crush, squash
  laya wither
  limot forget
  luto cook
  magsusulat writer
  mansanas apple
  mantekilya butter
  mangingisda fisherman
  monyeka doll
  nobela novel
  pan bread
  paon bait
  pasayan shrimp
  payong umbrella
  pinya pineapple
  prutas fruit
  pula red
  relo de pulso wrist watch
  sabon soap
  sagbot grass
  sayaw dance social, dance
  seda silk
  silingan neighbor
  sobra in excess, overabundant
  sorbete ice cream
  tago hide, keep, put away, save
  tsa tea
  tuba coconut sap wine
  tubig water
V. DRILLS  
  A. Repetition:  
   1.   Gusto akong muadto sa Cebu ugma.
  Gusto siyang musimba karong Domingo sa Santo Ninyo.
  Gusto kaming mukaon sa restawran ugma sa gabii.
  Gusto kitang mulakaw sa lungsod karon.
  Gusto silang mutan-aw sa sine unya sa alas syete.
  Gusto si Rosang musayaw ug “tango” sa pyesta sa Danao.
  Gusto si Juanitong muinom ug tuba.
  Gusto si Luis nga mubayle ug “formal” nga sayaw.
  Gusto si Anang mupalit ug seda nga panapton.
  Gusto si Mariang muluto ug adobong baboy. 172
  Gusto ang bata ug karmelitos nga lubi.
  Gusto ang mangingisda ug paon nga pasayan.
  Gusto ang dalaga ug gwapong lalake.
  Gusto si Mario ug sorbete nga banilya.
  Gusto si Ruth ug bag-ong sapatos nga pula.
  Gusto ang labandera ug sabon nga maayo.
  Gusto ang anak nga babaye sa akong silingan ug dulaan.
  Gusto ang baka ug sagbot.
  Gusto ang kanding ug tubig.
     
  2. Ayaw ug sulat sa maestro. Pagsulat sa estudyante.
  Ayaw ug sulat ni Petra. Pagsulat ni Juan.
  Ayaw ug palit ug duha ka itlog. Pagpalit ug usa ka dosenang itlog.
  Ayaw ug basa sa akong libro. Pagbasa sa iyang libro.
  Ayaw ug palit ug itik. Pagpalit ug manok.
  Ayaw ug palit ug usa ka siya. Pagpalit ug unom ka siya.
  Ayaw ug palit ug karneng baka. Pagpalit ug karneng baboy.
  Ayaw ug tuon sa akong kwarto. Pagtuon sa imong kwarto.
  Ayaw ug lakaw sa eskwe­lahan. Paglakaw sa simbahan.
  Ayaw ug inom ug tuba. Pag-inom ug tubig.
  Ayaw ug simba karong. Domingo sa Santo Ninyo. Pagsimba sa Santo Rosario
  Ayaw ug inom ug tubig sa kusina. Pag-inom ug tubig sa imong kwarto.
B. Substitution: Fixed Slot
  Unsay imong gusto?
       Gusto ko ug payong pula.
    __________ bakya.
    __________ monyeka.
    __________ dulaan.
    __________ relo de pulso.
    __________ kalo.173
C. Completion Drill:
  Example:
        Gusto si Luis nga mubayle ug “formal” nga sayaw.
  a.

Kinsa ang gustong mubayle?

a. si Luis
  b.

Unsa ang iyang gusto?

b. mubayle
  c.

Unsang sayawa ang iyang gusto?

c.

“formal” nga sayaw

         
  1.   Gusto si Mario ug sorbete nga banilya.
  a.   a. si Mario
  b.   b. sorbete
  c.   c. banilya
         
  2.   Gusto si Ruth ug bag-ong sapatos nga pula
  a.   a. si Ruth
  b.   b. bag-ong sapatos
  c.   c. pula
     
  3.   Gusto si Anang muluto ug adobong baboy.
  a.   a. si Ana
  b.   b. muluto
  c.   c. baboy
     
  4.   Gusto si Mariang mupalit ug seda nga panapton.
  a.   a. si Maria
  b.   b. mupalit
  c.   c. seda
     
  5.   Gusto si Ric nga mudula ug balibol sa dulaanan.
  a.   a. si Ric
  b.   b. mudula
  c.   c. balibol
  d.   d. sa dulaanan
     
  6.   Gusto akong muadto sa Cebu ugma.
  Q:      
  A: kay mubisita ako sa akong ginikanan.
     
  7.   Gusto kaming mukaon sa restawran ugma sa gabii.
  Q:      
  A: kay lami ang pagkaon sa restawran.174
     
  8.   Gusto kitang mulakaw sa lungsod karon.
  Q:      
  A: kay mupalit kita ug isda.
     
  9.   Gusto silang mutan-aw sa sine unya.
  Q:      
  A: kay adunay nindot nga salida sa alas syete.
     
10.   Gusto si Juanitong muinom ug tuba sa tindahan ni Lito.
  Q:      
  A: kay barato ang tuba sa tindahan ni Lito.
D. Substitution Drill: Fixed Slot
  1.   Ayaw ug palit ug duha ka itlog kay basig kulang.
  ______________ tulo_____________________.
  ______________ upat ka libro ________ sobra.
  ______________ lima ka plato _______ mabuak.
  ______________ pito ka saging _________ malata.
  ______________ napulo ka bulak _______ malaya.
   
  2. Ayaw ug basa sa akong libro kay basig kinahanglan nako
  _______  kuha _________________________________
  _______  hulam ________________________________
  _______  kalimot _______________________________
  _______  tago __________________________________
  _______  labay _________________________________
   
  3. Ayaw ug inom ug kape.
  _______________ tsa.
  _______________ coke.
  _______________ tuba.
  _______________ bino.
   
  4. Ayaw ug lakaw sa eskwelahan.
  _______________ tindahan.
  _______________ kahoy.
  _______________ bukid.
  _______________ simbahan.175
E.   Conversion Drill:
  Statement   Interrogative
  Gusto akong mudula sa balibol.    Gusto ba akong mudula sa balibol?
  Gusto si Anang mutuon sa baybayon.   Gusto ba si Anang mutuon sa baybayon?
  Gusto ang magsusulat nga musulat ug nobela.   Gusto ba ang magsusulat nga musulat ug nobela?
  Gusto kitang musakay ug barko.   Gusto ba kitang musakay ug barko?
  Gusto kaming mubasa ug libro.   Gusto ba kaming mubasa ug libro?
  Gusto si Mariang muluto ug adobo.   Gusto ba si Mariang muluto ug adobo?
  Gusto ang estudyanteng mukaon sa kapiteriya.   Gusto ba ang estudyan­teng mukaon sa kapi­teriya?
  Gusto ang kusinero sa limpyo nga restawran.   Gusto ba ang kusinero sa limpyo nga restawran?
F.   Comprehension Drill:
         Bag-o ang eskwelahan sa lungsod sa Bogo. Gustong mudula sa dakong dulaanan ang mga eskwela. Taas ug dako usab ang eskwelahan. Ang maestra mutudlo sa kwarto kay limpyo kini. Mutuon sab ang mga estudyante sa bag-ong libreriya.
   
  Pangutana:
  1. Hain ang eskwelahan nga bag-o?
  2. Asa gustong mudula ang mga eskwela?
  3. Nganong gustong mutudlo ang maestra sa kwarto?
  4. Asa mutuon ang mga estudyante?
G.   Question and Answer:     
  Gusto ka bang mulakaw sa lungsod?   Oo, gusto akong mulakaw sa lungsod.
  Gusto ba siyang mutuon sa balay?   Oo, gusto siyang mutuon sa balay.
  Gusto ba kamong musakay sa bag-ong awto?   Oo, gustong kaming musakay sa bag-ong awto.176
  Gusto ba kamong mukaon sa restawran?   Oo, gusto kaming mukaon sa restawran.
  Gusto ba kitang musulat sa libreriya?   Oo, gusto kitang musulat sa libreriya.
  Gusto ba silang mubasa ug libro?   Oo, gusto silang mubasa ug libro.
2.   Question: Negative Answer:
  Gusto ba kamo ug mangga? Dili, dili kami gusto ug mangga.
  _______________ mansanas? ___________________ mansanas.
  _______________ bayabas? ___________________ bayabas.
  _______________ kahil? ___________________ kahil.
  _______________ mante-kilya? ___________________ mantekilya.
     
  Gusto ba sila ug mga pan? Dili, dili sila gusto ug mga pan.
  _________________ keso? _____________________ keso.
  _________________ lapis? _____________________ lapis.
  _________________ papel? _____________________ papel.
  _________________ kwaderno? _____________________ kwaderno.
     
  Gusto ba kita ug mga lubi? Dili, dili kita gusto ug mga lubi.
  __________________ prutas. ____________________ prutas?
  __________________ kapayas. ____________________ kapayas?
  __________________ pinya. ____________________ pinya?
  __________________ ilimnon. ____________________ ilimnon?177
H. Expansion Drill:
 1. Gusto akong mulakaw.
  Cue:       
  sa baybayon   Gusto akong mulakaw sa baybayon.
  ugma   Gusto akong mulakaw sa baybayon ugma.
  sa hapon   Gusto akong mulakaw sa baybayon ugma sa hapon.
  sa alas tres   Gusto akong mulakaw sa baybayon ugma sa hapon sa alas tres.
  aron mutan-aw sa asul nga dagat   Gusto akong mulakaw sa baybayon ugma sa hapon sa alas tres aron mutan-aw sa asul nga dagat.
       
 2. Gusto akong musakay.
  ug bag-ong awto   Gusto akong musakay ug bag-ong awto.
  sa merkado   Gusto akong musakay ug bag-ong awto sa merkado.
  kay mupalit ug isda   Gusto akong musakay ug bag-ong awto sa merkado kay mupalit ako ug isda.
  ugma sa buntag   Gusto akong musakay ug bag-ong awto sa merkado ugma sa buntag kay mupalit ako ug isda.
  sa alas otso   Gusto akong musakay ug bag-ong awto sa merkado ugma sa buntag sa alas otso kay mupalit ako ug isda.
VI. LEXICAL/GRAMMAR NOTES
  magsuroy-suroy - means walking without any
specific destination in mind
       
  namasiyo - implies same leisurely stroll
as magsuroy-suroy
       (na-) + [pasiyo]
       
  tana - ‘let’s go’ [kita] + [na]
       
  ayaw - ‘don’t’ -- negative imperative

178Pseudo-Verb: Gusto

Gusto is the first of three pseudo-verbs presented in this text. The term “pseudo-verb” is applied because in certain ways, gusto behaves like a verb, e.g.

      Gusto ko siya ‘I like her’
  Gusto ko ug serbesa ‘I want a beer’

In other ways it functions as an auxiliary to a main verb in non-factual mood, thereby reducing its full impact as a verb, e.g.

       Gusto kong muadto sa sine. ‘I want to go to the movies.’
  Gusto siyang mulakaw karon. ‘He’d like to go now.’

Furthermore, gusto cannot be inflected for mood or aspect.

 

Afactual Mood: Imperative

The third type of verbal mood is Afactual, the first two being Factual and Non-Factual.

The Afactual Mood is used in expressions that are imperative, i.e. in the form of a command or request.

The Afactual forms for the two Actor-Focus verbs, (mu-) and (mag-), are the following:

     1. V base only e.g. Palit ug isda. ‘Buy fish.’
  2. (pag-) + V base   Pagpalit ug isda.

When a direct object co-occurs with the Afact­ual verb form, it is marked by either of the two non-personal oblique case markers:

    [ug] - marks a non-specific direct object
  [sa] - marks a specific direct object

The agentive case marker [sa] also indicates location.

179The negative imperative is formed by ayaw + Afactual Form of the verb.

In negative imperatives whenever the V base occurs without the affix (pag-), [ug] immediately follows ayaw and precedes the V base. (Here, [ug] functions differently from that of an oblique case marker.)

       Examples: Ayaw ug dagan. ‘Don’t run’
    Ayaw ug kaon. ‘Don’t eat’

Summary: Sentence Patterns

1. Imperative*

Predicate Complement
Verb Noun (direct Obj.)
Pagsulat ug sulat.
Basa      nobela.
       libro.
a. Predicate Complements
  Verb N (dir. obj.) N (indirect obj.)
  Pagsulat ug sulat sa estudyante.
  Sulat        maestra.
           inahan.

2. Negative Imperative*

Predicate Complements
Neg. Imp. Verb N (direct obj.)
Ayaw pagpalit ug panapton.
  ug baligya      sapatos.
         bugas humay.

* There is no represented Topic in imperatives (the ‘you’ or the person addressed is implied).180

3. Pseudo-Verb: gusto

Predicate Topic Predicate Complement
Pseudo-V Noun/Pronoun Verb N (place) Time
Gusto ako-class muadto sa Cebu ugma.
  1st set mubisita      Manila unya.
  [ang/si]- + [nga] mukaon      kwarto sunod adlaw.
  phrases mulakaw   sa Lunes.
a. Predicate Topic Predicate Complement
  Pseudo-V Noun/Pronoun Verb N (direct object)
  Gusto ako-class mupalit ug libro.
    1st set        sapatos.
    [ang/si]- + [nga] mubaligya      panapton.
    phrases    
4. Predicate Topic Complement
  Pseudo-V Noun/Pron N (dir. obj.)
  Gusto ako-class ug libro.
    1st set      mansanas.
    [ang/si]-      lapis.
    phrases      sorbetes.

Previous Chapter

LESSON 17A

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.