publisher colophon


  Structural Content: Hour Marker: [ala] / [alas] Marker: [sa]
Setting:      A PCV inquires about the time.        Mangutana ang PCV sa oras.
  Excuse me, Bay.
What time is it?
A: Tabi, Bay. Unsang orasa
  Oh, it’s five-thirty, Bay. B: Aa, alas singko y medya na, Bay.
  Oh, it’s late! A: Uy‚ gabii na man diay!
  Okay, Bay. Thank you.   O sige, Bay. Salamat, ha.
  You’re welcome. B: Way sapayan.
  Excuse me, Bay. A: Tabi, Bay. Unsang orasa na?
  What time is it?    
       excuse me        tabi
       what time [already]        unsa(ng) oras(a) [na]
  Oh, it’s five-thirty, Bay. B: Aa, alas singko y medya na, Bay.
      five and one-half       [alas] singko [y] medya
      [now]       [na]
  Oh, it’s late! A: Uy, gabii na man diay!
  Okay, Bay. Thank you.   O sige, Bay. Salamat, ha.
       late [already]        gabii [na]
       [I didn’t realize]        [man] [diay]
       okay        sige
       thank you        salamat
  You’re welcome. B: Way sapayan.156
  Hurry because it’s late in the morning already. Pagdali kay udto na.
  Hurry because it’s late in the afternoon already. Pagdali kay hapon na.
  Hurry because it’s late in the evening already. Pagdali kay gabii na.
  I didn’t realize it’s late. Wala ako magdahum nga gabii na man diay.
  How time flies! Kadali ra sa panahon!
      abot arrive, reach a destination
    dahum realize
    dali fast, speedy
    dugay long time
    higda lie down, go to bed
    lakaw walk, go
    medya half, one-half
    oras time, hour
    panahon time
    pangutana ask a question, inquire
    salida show, film
    sugod begin, start
    tulog sleep
    ulahi late, tardy
   A. Repetition and Question and Answer:
  Unsang orasa na? Ala una.
      Ala una y medya.
      Ala una kwarentay-singko.
      Alas dos.
      Alas dos singko.
      Alas dos kwarentay-dos.
      Alas tres.
      Alas tres baynte-singko.
      Alas tres y medya.157
B.   Question & Answer and Substitution: Fixed Slot
  Unsang orasa ka muadto sa eskwelahan?     Sa alas otso sa buntag.
  _____________ mubalik _________?   Sa alas nuybe sa buntag.
  ___________siya _________________?   Sa alas tres y medya sa hapon.
  _______________mukaon ?   Sa alas dose sa udto.
  ___________sila ________?   Sa alas dose sa udto.
  ___________kamo ______?   Sa ala una y medya sa hapon.
  ___________si Pedro _______?   Sa ala una kwarentay-singko.
  __________________ muabot ?   Sa alas singko baynte sa hapon.
  ___________kita __________ ?   Sa alas syete y medya sa gabii.
  ___________ang bata _______?   Sa alas otso sa gabii.
C.   Repetition:
  Unsang orasa ka nibalik gahapon?
  Unsang orasa siya nikaon gahapon?
  Unsang orasa sila niadto gahapon?
  Unsang orasa kamo nilakaw gabii?
  Unsang orasa kita niabot gabii?
  Unsang orasa kami nihigda gabii?
  Unsang orasa kamo nitan-aw sa sini niadtong Lunes?
  Unsang orasa ka niinom sa serbesa niadtong Martes?
  Unsang orasa kamo nisimba sa simbahan niadtong Domingo?158
D.  Expansion and Transformation:
          Mubalik ang maestra.
  Kanus-a? unya
  Diin? eskwelahan
  Ngano man? magkuha siya ug libro
  Kinsay iyang kauban? Juan

        Mubalik ang maestra unya sa eskwelahan uban ni

        Juan kay magkuha siya ug libro.

1. Nikaon si Pedro.
  Unsa? adobo ug pansit
  Diin? restawran
  Kanus-a? gahapon
  Hain ang restawran? tua sa plasa
          Nikaon si Pedro ug adobo ug pansit sa restawran nga tua sa plasa gahapon.
2. Muadto ang mga estudyante.
  Asa? sine
  Kanus-a? sunod Lunes
  Ngano man? mutan-aw sila ug bag-ong salida
          Muadto ang mga estudyante sa sine sa sunod Lunes kay mutan-aw sila ug bag-ong salida.
3. Mulakaw si Pedro.
  Kinsa pa? Juan
  Asa? bukid
  Kanus-a? sunod Sabado
          Mulakaw si Pedro ug si Juan sa bukid sa sunod Sabado.
4. Niabot ang mga bisita.
  Kanus-a? gahapon sa hapon
  Diin? balay
  Kay kinsang balay? ako
          Niabot ang mga bisita gahapon sa hapon sa akong balay.
5. Si Ana nitan-aw sa sine.
  Diin? Majestic
  Kanus-a? niaging Domingo
  Kinsang iyang kauban? Lolita
  Kinsa pa? Lourdes

        Si Ana nitan-aw sa sine sa Majestic sa niaging

        Domingo uban nila ni Lolita ug ni Lourdes.

6. Si Rolando muinom.
  Kinsa pa? Roberto
  Unsa? serbesa
  Asa? party
  Kanus-a? karong hapon

        Si Rolando ug si Roberto muinom ug serbesa

        sa party karong hapon.

E. Comprehension Drill:
            Karong buntag si Juanita naulahi sa klase. Niabot siya sa eskwelahan sa alas otso traynta. Ang iyang klase nisugod sa alas otso. Naulahi siya ug tunga sa oras. Dugay siyang natulog gabii. Karon lang siyang naulahi sa klase. Nangutana ang iyang mga klasmet nganong naulahi siya ug niingon nga nagtuon siya sa iyang leksyon gabii para sa eksamen sa “History” karong buntag.
    1. Kinsa ang naulahi sa klase?
    2. Kanus-a siya niabot?
    3. Diin siya naulahi?
    4. Unsang orasa si Juanita niabot sa eskwelahan?
    5. Unsang orasa nisugod ang iyang klase?
    6. Pila ka oras siyang naulahi sa klase?
    7. Dugay ba siyang natulog gabii?
    8. Kada adlaw ba si Juanita maulahi sa klase?
    9. Kanus-a lang siyang naulahi?
  10. Kinsa ang nangutana niya?
  11. Unsa ang pangutana nila niya?160
  12. Unsay ingon ni Juanita nila?
  13. Kanus-a siya nagtuon?
  14. Para unsa ang iyang tun-an?/Magtuon siya para unsa?
  15. Kanus-a ang iyang eksamen?
    [y] - ‘and’ a Spanish loan word, different from the noun marker (-y). It designates the number beyond a discrete numeral, e.g.
             dos y medya    ‘2½’
      alas dos y kinse    ‘2:15’
  [ala] - singular hour marker used for 1:00-1:59
  [alas] - plural hour marker used for the other numbers
  Spanish numerals are commonly used in telling time.
  [sa] - Sa alas otso sa buntag
      ‘at’, ‘in’ --used as a time marker
  [na] - Unsang orasa na?
      ‘now’, ‘already’
  gabii na - ‘late [already]’
  dugay nga matulog -‘go to bed late’, ‘stay up
      late’ (Lit. ‘take a long time to sleep’)
  pagdali - ‘hurry’
  kadali ra - ‘how fast’
  diin - ‘where’ used with time meaning to indi­cate factual mood of the verb; in contrast to
      asa  -   used with non-factual mood
      hain -   used in non-verbal sentences to indicate ‘location at that very moment’

Next Chapter


Additional Information

MARC Record
Launched on MUSE
Open Access
Creative Commons
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.