publisher colophon
130

LESSON 14

         Structural Content: Question words: pila, anus-a
    Non-verbal Affix: (ika-)
    Particle: [ka]
    Months, Seasons, Years
    Numerals
Setting:     A person inquires about the months of the year. Nangutana ang usa ka tawo bahin sa mga bulan sa tuig.
I.   DIALOGUE            
  How many months are there in a year?   A:   Pila ka bulan sa usa ka tuig?
  There are twelve months in a year.   B:   Napulo ug duha ka bulan sa usa ka tuig.
  Name the months.   A:   Nganli ang mga bulan.
  January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December.   B:   Enero, Pebrero, Marso, Abril, Mayo, Hunyo, Hulyo, Agosto, Septyembre, Oktubre, Nobyembre, Disyembre.
           
II. DIALOGUE BREAKDOWN        
  How many months are there in a year?   A:   Pila ka bulan sa usa ka tuig?
      how many months           pila [ka] bulan
      in one year           [sa] usa [ka] tuig
  There are twelve months in a year.   B:   Napulo ug duha ka bulan sa usa ka tuig.
      twelve months           napulo ug duha [ka] bulan
      in one year           [sa] usa [ka] tuig
  Name the months.   A:   Nganli ang mga bulan.
      name           nganli
      the months           [ang] [mga] bulan
           
  January   B:   Enero
  February       Pebrero
  March       Marso
  April       Abril
  May       Mayo
  June       Hunyo
  July       Hulyo
  August       Agosto
  September       Septyembre
  October       Oktubre
  November       Nobyembre
  December       Disyembre131
  NUMBERS  
        Cebuano:      Spanish:
       1 usa uno
       2 duha dos
       3 tulo tres
       4 upat kwatro
       5 lima singko
       6 unom sayis/says
       7 pito syete
       8 walo otso
       9 siyam nuybe
     10 napulo dyes/dyis
     11 napulo ug usa onse
     12 napulo ug duha dose
     13 napulo ug tulo trese
     14 napulo ug upat katorse
     15 napulo ug lima kinse
     16 napulo ug unom dyesi sayis
     20 kawhaan baynte
     21 kawhaan ug usa baynte uno
     30 katloan traynta
     31 katloan ug usa trayntay uno
     40 kap-atan kwarenta
     41 kap-atan ug usa kwarentay uno
     50 kalim-an singkwenta
     51 kalim-an ug usa singkwentay uno
     60 kaunoman saysenta
     61 kaunoman ug usa saysentay uno
     70 kapitoan setenta
     71 kapitoan ug usa setentay uno
     80 kawaloan otsenta
     81 kawaloan ug usa otsentay uno
     90 kasiyaman nobenta
     91 kasiyaman ug usa nobentay uno132
   100 usa ka gatos syento
   101 usa ka gatos ug usa syento uno
   200 duha ka gatos dos syentos
   300 tulo ka gatos tres syentos
   400 upat ka gatos kwatro syentos
   500 lima ka gatos kinyentos
1,000 usa ka libo mil
2,000 duha ka libo dos mil
III. VOCABULARY LIST  
     
  Independensya Independence Day
  petsa date (of the calendar)
  tuig year
  Seasons:
  ting-init hot season, dry season
  ting-ulan rainy season
  ting-tugnaw cold season
  ting-bagyo typhoon season
  ting-tanom planting season
  ting-ani harvest season
  ting-eskwela school season
IV.   DRILLS  
  A. Repetition and Question & Answer:
 

Anus-a ang ting-init sa Pilipinas?

Ang ting-init sa Pilipinas gikan sa Marso hangtud sa Mayo.

 

Anus-a ang ting-ulan sa Pilipinas?

Ang ting-ulan sa Pilipinas gikan sa Nobyembre hangtud sa Enero.

 

Anus-a ang ting-tugnaw sa Pilipinas?

Ang ting-tugnaw sa Pilipinas gikan sa Nobyembre hangtud sa Enero.

 

Anus-a ang ting-bagyo sa Pilipinas?

Ang ting-bagyo sa Pilipinas gikan sa Hulyo hangtud sa Nobyembre.

 

Anus-a ang ting-eskwela sa Pilipinas?

Ang ting-eskwela sa Pilipinas gikan sa Hulyo hangtud sa Abril.

 

Anus-ang ting-tanum sa Pilipinas?

Ang ting-tanum sa Pilipinas sa ting-ulan.

133
 

Anus-a ang ting-ani sa Pilipinas?

Ang ting-ani sa Pilipinas sa Abril.

B. Substitution: Fixed Slot
  1941    Mil nuybe siyentos kwarentay uno.
  1942    ________________________dos.
  1945    ________________________ singko.
  1948    ________________________ otso.
  1950    _______________ singkwenta.
  1954    ________________________ y kwatro.
  1956    ________________________ sayis.
  1960    ________________saysenta.
  1963    _______________________ y tres.
  1967    ________________________ syete.
  1968    ________________________ otso.
   
C. Question and Answer:
  Unsang tuiga karon? ____________________.
  Unsang tuiga ang sunod? ____________________.
  Unsang tuiga ang niagi? ____________________.
  Unsang tuiga ka natawo? ____________________.
  Unsang petsaha karon? ____________________.
  Unsang petsaha ugma? ____________________.
  Unsang petsaha gahapon? ____________________.
  Unsang petsaha ka natawo? ____________________.
 

Unsang petsaha ang
Independensya sa Pilipinas? ____________________.

 

Unsang petsaha ang
Independensya sa Amerika? ____________________.

   
D. Repetition:
  Ang ika-primerong bulan sa tuig, Enero.
  Ang ika-duhang bulan sa tuig, Pebrero.
  Ang ika-tulong bulan sa tuig, Marso.
  Ang ika-upat nga bulan sa tuig, Abril.
  Ang ika-limang bulan sa tuig, Mayo.
  Ang ika-unom nga bulan sa tuig, Hunyo.
  Ang ika-pitong bulan sa tuig, Hulyo.
  Ang ika-walong bulan sa tuig, Agosto.
  Ang ika-siyam nga bulan sa tuig, Septyembre.
  Ang ika-napulong bulan sa tuig, Oktubre.
  Ang ika-onseng bulan sa tuig, Nobyembre.
  Ang ika-doseng bulan sa tuig, Disyembre.
   
E. Question & Answer and Substitution: Fixed Slot
  Ika-pilang bulan ang Enero?
  ________________  Marso?             __________________.
  ________________  Hulyo?             __________________.
  ________________  Agosto?            __________________.
  ________________  Mayo?              __________________.
  ________________  Septyembre?    __________________.
  ________________  Oktubre?          __________________.
  ________________  Disyembre?      __________________.
  ________________  Pebrero?           __________________.
  ________________  Abril?                __________________.
  ________________  Hunyo?             __________________.
V. LEXICAL/GRAMMAR NOTES
                                   
  anus-a - ‘when’ -- restricted to use only with habitual or future forms (non-factual) of the verb; unlike kanus-a which can occur with both factual and non-factual forms.
  [ka] - Pila ka bulan?
            This particle links the number to the noun, designating quantity, e.g.
      lima ka buok ‘five pieces’
      duha ka babaye ‘two women’
      usa ka siya ‘one chair’
  (ika-) - This non-verbal affix is used to mark ordinal numbers.
  (ting-) - This non-verbal affix designates seasons, a period of time in which a certain event, function or situation occurs.
  gikan sa - ‘from’
      1. from a place gikan sa Cebu
      2. from a time/period gikan sa Mayo
  hangtud sa - ‘up to’, ‘until’
      1. up to a place

hangtud sa baryo

      2. up to a time/period

hangtud sa  Disyembre

  nganli -  ‘name’, ‘enumerate’ 135
                  [ngalan] + (-i)
                  imperative form
  Spanish numerals after the first ten numbers are more commonly used than the Cebuano equivalents.
         
  Numerals in construction with substantives function like adjectives, e.g.
         
 

     Dunay lima ka babaye sa balay.
                ‘There are five women in the house.’

 

     Si Julia ang ika-limang bata sa pamilya.
                ‘Julia is the fifth child in the family.’

Next Chapter

LESSON 15

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.