publisher colophon
118

LESSON 13

      Structural Content: Question Word: hain
   

Demonstrative Pronouns: nia-class

    Sa-phrase Indicating Location
    Verb: (mag-) class
          Focus: Actor
      Mood: Factual and
Non-Factual
      Aspect: Progressive
I. DIALOGUE #1
      Setting: A friend calls Ben over because he has a visitor.      Gitawag si Ben sa iyang amigo kay may bisita kini.
  Ben! Ben! Where are you?   A:   Ben! Ben! Hain ka?
  I’m over here.   B: Dia ra ako.
  Come here for a minute.   A: Dali ra.
  Why?   B: Ngano man?
  You have a visitor.   A: Niay imong bisita.
  Wait a moment. I’ll be there in a little while.   B: Usa pa. Karon na.
         
  DIALOGUE #2
  Setting: A PCV asks where the post office is     Nangutana ang usa ka PCV kung hain ang pos opis
  Dong, where is the post office?   A: Dong, hain man ang pos opis?
  It’s on Magallanes Street, near the Capitol.   B: Tua sa kalye Magallanes, duol sa Kapitolyo.119
  Is the Capitol far?   A: Layo ba ang Kapitolyo?
  No, it’s close by.   B: Dili, duol ra.
  Thank you.   A: Salamat, ha.
  Don’t mention it.   B: Way sapayan.
II. DIALOGUE BREAKDOWN #1   
    Ben! Ben! Where are you?     A:    Ben! Ben! Hain ka?
      where        hain
    you       ka
  I’m over here.   B: Dia ra ako.
    here [only]       dia [ra]
    I       ako
  Come here for a minute.   A: Dali ra.
    come here [just]       dali [ra]
  Why?   B: Ngano man?
    why [tell me]       ngano [man]
  You have a visitor.   A: Niay imong bisita.
    here       nia (y)
    your visitor       imo (ng) bisita
  Wait a moment. I’ll be there in a little while.   B: Usa pa. Karon na.
    just a moment       usa [pa]
    later only       karon [na]
             
  DIALOGUE BREAKDOWN #2
  Dong, where is the post office?   A: Dong, hain man ang pos opis?
    where [tell me]       hain [man]
    the post office       [ang] pos opis
  It’s on Magallanes St., near the Capitol.   B: Tua sa kalye Magallanes, duol sa Kapitolyo.
    over there       tua
    on Magallanes St.       [sa] kalye Magallanes
    near the Capitol       duol [sa] Kapitolyo120
  Is the Capitol far?   A: Layo ba ang Kapitolyo?
    far       layo [ba]
    the Capitol       [ang] Kapitolyo
  No, it’s close by.   B: Dili, duol ra.
    no       dili
    near [only]       duol [ra]
  Thank you.   A: Salamat, ha.
  Don’t mention it.   B: Way sapayan.
    none       wa (y)
    it matters       sapayan
III. RELATED UTTERANCES
       
  Where were you?/ Diin ka man?/
  Where have you been? Diin ka gud?
  Wait a moment./ Isa pa./
  Just a minute./ Taym pa./
  Wait a while. Kadiyut lang.
  In the room. Didto sa kwarto.
  There in the room. Tua didto sa kwarto.
  You have a visitor. Aduna kay bisita./
    Naa kay bisita.
  Come here. Mari ka ra.
  Excuse me, Undo./ Isa pa, Undo./
  Pardon me, Undo. Usa pa, Undo.
  Forgive me./ Pasayloa ako.
  I’m sorry.  
  Where is the school? Hain ang eskwelahan?/
    Hain man ang eskwelahan?
  It’s on Rizal Street./ Didto sa dalan Rizal.
  Over there on Rizal St.  
IV. VOCABULARY LIST
     apohan grandparent
  Kapitolyo Capitol
  karsada street, road
  Dali ra/Mari ka ra Come here
  hagdanan/hagdan stairs, staircase121
  Isa pa/Usa pa/ Just a minute/
     Taym pa/    Wait a moment/
     Kadiyut lang    In a while
  laba wash clothes
  mais corn
  mananagat/mangingisda fisherman
  pakigpulong speech
  pantalon trousers, pants
  pisara blackboard
  pitaka purse, wallet
  pyano piano
  sapa stream
  sista guitar
  sugat meet, welcome
  tabi/Isa pa/ Usa pa Excuse me
  tisas chalk
  tokar play a musical instrument
     
Sa-phrases indicating location:
  atubangan/atbang sa in front of
  ibabaw sa on top of, above
  ilalom sa under, below
  daplin sa alongside, along the edge
  duol sa near, close-by
  layo sa far, distant
  luyo sa behind
  sulod sa inside
  taliwala/taliwa sa between
  tupad/tapad sa beside
V. DRILLS    
    A.   Repetition:    
         Hain ang eskwelahan?
         Hain ang pos opis?
         Hain ang Kapitolyo?
         Hain ang kalye Magallanes?
         Hain ang “Peace Corps trainee”?
        122
  B. Repetition and Question & Answer:
    Hain si Mr. Smith?   Nia siya sa Molokai.
    Hain si Ben?   Nia siya sa balay.
    Hain ang maestra?   Nia siya sa kwarto.
    Hain ang estudyante?   Nia siya sa libreriya.
         
    Hain si Mario?   Dia siya sa opisina.
    Hain si Ruth?   Dia siya sa eskwelahan.
    Hain ang libro?.   Dia ang libro sa lamesa.
    Hain ang pauntinpin?   Dia ang pauntinpin sa siya.
         
    Hain ang magdadaro?   Naa siya sa bukid.
    Hain ang mananagat?   Naa siya sa dagat.
    Hain ang abogado?   Naa siya sa opisina.
    Hain ang “trainee”?   Naa siya sa eskwelahan.
         
    Hain si Ana?   Tua siya sa pyesta.
    Hain si Maria?   Tua siya sa Hoolehua.
    Hain si Mrs. Santos?   Tua siya sa syudad.
    Hain si Mr. Reyes?   Tua siya sa sine.
         
    Hain ang pos opis?  

Ang pos opis tua, luyo sa eskwelahan.

    Hain ang Kapitolyo?  

Ang Kapitolyo tua, duol sa eskwelahan.

    Hain ang anak?  

Ang anak tua, taliwala sa inahan ug amahan.

    Hain ang simbahan?  

Ang simbahan naa, tupad sa tindahan.

    Hain ang amahan?  

Ang amahan naa, luyo sa anak.

    Hain ang anak?  

Ang anak naa, atubangan sa amahan.

    Hain ang sulat?  

Ang sulat nia, ilalom sa radyo.

    Hain ang relo?  

Ang relo nia, ibabaw sa lamesa.

    Hain ang lapis?  

Ang lapis nia, sulod sa pitaka.

    Hain ang kahoy?  

Ang kahoy nia, daplin sa karsada.

C. Substitution: Movable Slot
  1. Nia si Mrs. Smith sa balay.
    _____ Jose ___________.
    Naa ________________.
    ___ ang maestra _______.123
    ___________ sa eskwelahan.
    Tua __________________ .
    ___ siya _______________.
    _______ sa pyesta _______.
    ___ sila _______________.
    Naa __________________.
     
  2. Si Mr. Smith, ang Amerikano, naa sa opisina.
    __________, ang abogado, _____________.
    ______________________________syudad.
    Si Jose, _____________________________.
    ______, ang maestro‚ __________________.
    _____________________________ eskwelahan.
    Si John, ________________________________.
    ______, ang “trainee” _____________________.
     
  3. Si Mr. Smith nga Amerikano, naa sa opisina.
    ____________ nga abogado, ______________.
    ________________________________syudad.
    Si Jose ________________________________.
    _____ ng maestro, ________________________.
    ________________________________eskwelahan.
    Si John nga ________________________________.
    __________“trainee”_________________________.
D. Repetition:
  1. Ang pos opis luyo sa eskwelahan.
    Ang Kapitolyo duol sa eskwelahan.
    Ang anak taliwa sa inahan ug amahan.
    Ang simbahan tapad sa tindahan.
    Ang amahan luyo sa anak.
    Ang anak atbang sa amahan.
    Ang sulat ilalom sa radyo.
    Ang relo ibabaw sa lamesa.
    Ang lapis sulod sa pitaka.
    Ang kahoy daplin sa karsada.
     
  2. Luyo sa eskwelahan ang pos opis.
    Duol sa eskwelahan ang Kapitolyo.
    Taliwa sa inahan ug amahan ang anak.
    Tapad sa tindahan ang simbahan.
    Luyo sa anak ang amahan.
    Atbang sa amahan ang anak.
    Ilalom sa radyo ang sulat.
    Ibabaw sa lamesa ang relo.
    Sulod sa pitaka ang lapis.
    Daplin sa karsada ang kahoy.
    124
  3. Luyo ba sa eskwelahan ang pos opis?
    Duol ba sa eskwelahan ang Kapitolyo?
    Taliwala ba sa inahan ug amahan ang anak?
    Tupad ba sa tindahan ang simbahan?
    Luyo ba sa anak ang amahan?
    Atubangan ba sa amahan ang anak?
    Ilalom ba sa radyo ang sulat?
    Ibabaw ba sa lamesa ang relo?
    Sulod ba sa pitaka ang lapis?
    Daplin ba sa karsada ang kahoy?
E. Question and Answer:
                   
  1.

Nag-unsa siya sa Molokai?

 

Nagbisita siya sa iyang amigo karon.

   

Nag-unsa siya sa balay?

 

Nagkaon siya sa imong pagkaon gahapon.

   

Nag-unsa siya sa kwarto?

 

Nagtahi siya sa inyong pantalon ganina.

   

Nag-unsa ang estu­dyante sa libreriya?

 

Nagtuon ang estudyante sa akong libro ganina sa buntag.

   

Nag-unsa siya sa opisina?

 

Nagsulat siya ug sulat nimo karon.

   

Nag-unsa si Ruth sa eskwelahan?

 

Nagbasa siya sa libro nako ganina.

         
  2.

Mag-unsa ang magdadaro sa bukid?

 

Magtanum ang magdadaro ug mais sa tanaman niya.

   

Mag-unsa ang manana­gat sa dagat?

 

Mangisda siya sa dagat.

   

Mag-unsa ang abogado sa opisina?

 

Magsulat siya sa pakigpulong niya.

   

Mag-unsa ang “trainee” sa eskwelahan?

 

Magtudlo siya ug “Math” sa estudyante nila.

   

Mag-unsa si Ana sa pyesta?

 

Magtokar siya sa pyano ninyo.

   

Mag-unsa si Ana sa Hoolehua?

 

Magpalit si Ana ug panapton sa tindahan nato.

   

Mag-unsa si Mrs. Santos sa syudad?

 

Magbisita siya sa ginikanan niya.

   

Mag-unsa si Mr. Reyes sa “airport”?

 

Magsugat siya sa mga amigo namo.

        125
  3.

Mag-unsa ang anak ni Lito?

 

Magdula siya ug basketbol tupad sa dakong kahoy.

   

Mag-unsa ang amahan sa amiga nako?

 

Magtokar siya ug sista taliwa sa mga bisita nila.

   

Mag-unsa ang apohan ni Vicky?

 

Magluto siya ug kari-kari sa sulod sa kusina nato.

   

Mag-unsa ang imong bata?

 

Magbasa siya sa leksyon ninyo, ilalom sa hagdanan.

   

Mag-unsa ang babaye sa sapa?

 

Maglaba siya sa mga panyo namo, ibabaw sa dakong bato.

VI. LEXICAL/GRAMMAR NOTES
                           
  [ra] - dia ra ako
           The particle [ra] is commonly used with the nia-demonstrative pronouns for emphasis.
    - dali ra
          The particle [ra] modifies the imperative dali and turns the imperative into a request instead of a command.
       
  nia - Niay imong bisita
          The demonstrative nia is used here to mark an existential sentence (cf. aduna)
       
  mari ka - Short form of Umari ka ‘Come here’
       
  tabi - ‘Excuse me’, ‘Pardon me’ -- a polite expression of attention-getting or request for an act one wishes to do; in contrast to Pasayloa ako ‘Forgive me’, ‘I’m sorry’ -- an expression of apology for a past act that inconveniences someone.
       
  karon - used here to mean ‘later on’, ‘in a little while’
       
  kari-kari - stew of ox-tail or calf’s leg cooked with such vegetables as eggplant, string beans and radish, seasoned with ground peanuts, and served with the anchovy-relish, ginamos.126
Verb: (Mag-) class
   Focus: Actor
  Mood: Factual (nag-)
Non-Factual (mag-)
  Aspect: Progressive
   
    The progressive aspect of the (mag-)class implies that the action referred to lasts longer than momentarily, in contrast to the (mu-)class.
    However, the mood (Factual and Non-Factual) of the (mu-) class also applies to the (mag-) class (cf. Lesson 7).
    Both (mag-) and (mu-) are used in Actor-Focus Construction, i.e. the Actor or the doer of the action is the topic.

Summary: Sentence Patterns

1. Predicate Topic
  Hain [ang/si] phrase?

PREDICATE

2. Demonstrative TOPIC Complement
  Nia [ang/si] phrase sa  kwarto.
  Naa ako-class Pron.      Molokai.
  Tua    1st set      opisina.
3. Topic Predicate Complement
  Noun Demonstrative Adjective Noun
  Ang balay nia-class    luyo sa merkado.
          anak      atbang      amahan.
          sulat      ilalom      radyo.127
4. Topic Predicate: Complement
  Noun Modification Dem. Noun (place)
  Si Mr. Smith

ang Amerikano
abogado

nia- sa opisina.
   

nga Amerikano
abogado

    class      syudad.
NOTE: Si Mr. Smith, ang Amerikano …
      ‘Mr. Smith, who is the American …’
      (emphatic and specific)
       
  Si Mr. Smith nga Amerikano …
      ‘Mr. Smith, the American …’
      (adjectival attribute)
5. Predicate Topic Complement
  Verb Noun/Pronoun Noun Time
  Nagbisita [ang/si]-phrase sa amigo karon.
  Nagkaon ako-class     pagkaon ganina.
       1st set   gahapon.
a. Predicate Topic Complement
  Verb Noun/Pronoun Noun Location
  Magtanum [ang/si]-phrase ug mais sa tanaman
  Magtudlo ako-class      “Math”      klase.
      1st set    

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.