publisher colophon
77

LESSON 10

    Structural Content: Adjectives: Simplex Form
                     Oblique Case Marker: [ug]
Ligature: [nga]
         
Setting: Two Filipinas are talking about Jean Peters, the new teacher.      Nagsultihanay ang duha ka Pilipina bahin sa bag-ong maestra nga si Jean Peters.
I. DIALOGUE      
     Is she your friend?    A:    Siya ba ang imong amiga?
  Yes.   B: Oo.
  What’s her name?   A: Kinsa ang iyang ngalan?
  Her name is Jean
Peters.
  B: Ang iyang ngalan si
Jean Peters.
  Oh, she is the new
teacher, isn’t she?
  A: Ah, siya ang bag-ong
maestra, dili ba?
  Yes, she’s the one.   B: Oo, mao siya.
         
II. DIALOGUE BREAKDOWN      
     Is she your friend?   A: Siya ba ang imong amiga?
      she         siya [ba]
      your friend         [ang] imo(ng) amiga
  Yes.   B: Oo.
  What’s her name?   A: Kinsa ang iyang ngalan?
      who         kinsa
      her name         [ang] iya(ng) ngalan
  Her name is Jean Peters.   B: Ang iyang ngalan si Jean Peters.
      her name         [ang] iya(ng) ngalan
      Jean Peters         [si] Jean Peters78
  Oh, she is the new teacher, isn’t she?   A: Ah, siya ang bag-ong maestra, dili ba?
      she         siya
      new teacher         [ang] bag-o(ng) maestra
      is it not         dili [ba]
  Yes, she’s the one.   B: Oo, mao siya.
      yes         oo
      really she         [mao] siya
III. VOCABULARY LIST
     
        baka cow
  bato stone, rock
  bapor boat, ship
  bisikleta bicycle
  bulan month; moon
  bung-on pomelo
  kabayo horse
  kanta sing
  karpintero carpenter
  dagan run
  dalan street
  Dominggo Sunday
  eroplano airplane
  gapas cotton
  langoy swim
  mangga mango
  manghod younger sibling
  nars nurse
  nati young (cattle)
  palit buy
  panapton clothing material
  plato plate
  punit pick up
  saging banana
  salog floor
  salom dive
  sayaw dance
  suba river
  sud-an food, main dish of the meal
  sulat letter
  sundang bolo, machete
  tahi sew
  tindera/o sales lady/man
  trak truck79
     
   List of Adjectival Antonyms:
     
  mubo short, low
  taas tall, high; long
     
  nipis thin, transparent (objects)
  baga thick
     
  hiktin narrow
  lapad wide
     
  mabaw shallow
  lalum deep
     
  limpyo clean
  hugaw dirty
     
  bag-o new
  daan old (objects)
     
  maut ugly (people)
  gwapo/a beautiful, good-looking
     
  hilum quiet
  sabaan noisy
     
  dyutay little, few
  daghan many, plenty
     
  tam-is sweet
  aslum sour
  parat salty
  pait bitter
     
  humot fragrant
  baho foul-smelling, mal-odorous
     
  hait sharp
  habol dull
     
  batan-on young (animate)
  tigulang old, aged
     
  niwang thin, slender (people)
      daut thin (animate)
  tambok fat, stout
     
  puti white
  itum black
     
  gaan light (of weight)
  bug-at heavy
     
  humok soft
  gahi hard, tough
     
  buotan good, virtuous (character)
  dautan bad, evil80
IV. DRILLS
  A. Substitution: Fixed Slot
    1. Kugihan kaayo ang manghod.
    ________________ akong ______ .
    ________________ imong ______ .
    ________________ iyang _______.
    ________________ among ______.
    ________________ atong _______.
    ________________ inyong ______.
    ________________ ilang _______.
     
  2. Humot kaayo ang buwak.
    ______________ iyang _____.
    ______________ akong ____ .
    ______________ imong ____ .
    ______________ ilang ______.
    ______________ atong _____.
    ______________ among ____.
    ______________ inyong ____.
     
  3. Nindot kaayo ang sinina.
    ______________ ilang _______.
    ______________ akong ______.
    ______________ imong ______.
    ______________ iyang _______.
    ______________ among ______.
    ______________ inyong ______.
    ______________ atong _______.
     
  4. Kugihan kaayo ang akong manghod.
    _____________________ igsoon.
    _______________  iyang inahan.
    _______________  among maestra.
    _______________  atong bata.
    _______________  inyong amahan.
    _______________  ilang amigo.
  5. Bag-o ang akong awto.
     
    ______________ eroplano.
    _________ imong bisikleta.
    _________ iyang trak.
    _________ among kabayo.
    _________ atong balay.81
    _________ inyong kwarto.
    _________ ilang bolpen.
    _________ among bapor.
    _________ akong sapatos.
    _________ iyang balay.
     
  6. Gamay kaayo ang akong balay.
    ______________ iyang eskwelahan.
    ______________ among iro.
    ______________ atong libro.
    ______________ ilang sapatos.
    ______________ inyong restawran.
B. Expansion
   
   1.    Nipunit ako ug bulak. 
        Cue:  
         nindot Nipunit ako ug _____ nga bulak.
    gabii Nipunit ako ug nindot nga bulak _______.
       
  2.    Nibasa sila ug libro.
    bag-o Nibasa sila ug _____ ng libro.
    kagahapon Nibasa sila ug bag-ong libro _______.
       
  3.    Nisulat sila ug sulat.
    mubo Nisulat sila ug _____ ng sulat.
    sa niaging semana Nisulat sila ug mubong sulat _______.
       
  4.    Nitahi siya ug sinina.
    nipis Nitahi siya ug _____ nga sinina.
    sa niaging hapon Nitahi siya ug nipis nga sinina _______.
       
  5.    Nidagan kami sa dalan.
    hiktin Nidagan kami sa _____ nga dalan.
    sa niaging bulan Nidagan kami sa hiktin nga dalan _______.
   
  6.    Nisalum ako sa suba.
    mabaw Nisalum ako sa _____ nga suba.
    sa niaging adlaw Nisalum ako sa mabaw nga suba _______. 82
   
  7.    Nilingkod kamo sa siya.
    hugaw Nilingkod kamo sa _____ nga siya.
    ganina Nilingkod kamo sa hugaw nga siya ganina.
       
  8.    Nitindog siya sa salog.
    limpyo Nitindog siya sa _____ ng salog.
    gahapon Nitindog siya sa limpyong salog gahapon.
C. Repetition:
 
   1. Daan ang balay. Ang balay ang daan.
       Gwapa ang babaye. Ang babaye ang gwapa.
    Mubo ang lapis. Ang lapis ang mubo.
    Gamay ang kahoy. Ang kahoy ang gamay.
    Dako ang kabayo. Ang kabayo ang dako.
    Sabaan ang bata. Ang bata ang sabaan.
    Baga ang panapton. Ang panapton ang baga.
    Nati ang baka. Ang baka ang nati.
    Daghan ang papel. Ang papel ang daghan.
    Bag-o ang maestro. Ang maestro ang bag-o.
    Tam-is ang saging. Ang saging tam-is.
    Humot ang bulak. Ang bulak ang humot.
    Aslum ang mangga. Ang mangga ang aslum.
    Lapad ang dalan. Ang dalan ang lapad.
    Limpyo ang salog. Ang salog ang limpyo.
    Lalum ang suba. Ang suba ang lalum.
    Hait ang sundang. Ang sundang ang hait.
    Taas ang estudyante. Ang estudyante and taas.
    Pait ang bung-on. Ang bung-on ang pait.
    Parat ang sud-an. Ang sud-an ang parat.
    Hugaw ang kwarto. Ang kwarto ang hugaw.
    Tigulang ang amahan. Ang amahan ang tigulang.
    Tambok ang iro. Ang iro ang tambok.
    Puti ang plato. Ang plato ang puti.
    Gaan ang libro. Ang libro ang gaan.
    Humok ang gapas. Ang gapas ang humok.
    Bug-at ang lamesa. Ang lamesa ang bug-at.
    Gahi ang bato. Ang bato ang gahi.
       
  2.                 Nia ang daang balay.
                    Nia ang gwapang babaye.
                    Nia ang mubong lapis.
                    Nia ang gamayng kahoy.
                    Nia ang dakong kahoy.
                    Nia ang sabaang bata.83
                    Naa ang bagang panapton.
                    Naa ang nating baka.
                    Naa ang daghang papel.
                    Naa ang bag-ong maestro.
       
                    Tua ang tam-is nga saging.
                    Tua ang humot nga bulak.
                    Tua ang aslum nga mangga.
                    Tua ang lapad nga dalan.
                    Tua ang lalum nga suba.
                    Kini ang hait nga sundang.
                    Kini ang taas nga estudyante.
                    Kini ang pait nga bung-on.
                    Kini ang parat nga sud-an.
                    Kana ang hugaw nga kwarto.
                    Kana ang tigulang nga amahan.
                    Kana ang tambok nga iro.
                    Kana ang humok nga gapas.
                    Kana ang bug-at nga lamesa.
       
                    Kadto ang dakong kabayo.
                    Kadto ang limpyong salog.
                    Kadto ang puting plato.
                    Kadto ang gaang libro.
                    Kadto ang gahing bato.

D. Substitution:   Movable Slot

    1.   Muadto ako sa ilang dakong balay ugma.
    ______ siya _______________________.
    ____________imong _________________.
    __________________gamayng _________.
    __________________________kwarto____.
    ____________ atong __________________.
    ______kamo _________________________.
    ____________among __________________.
    ________________________________unya.
     
  2. Musayaw siya sa daang “auditorium” sunod ugma.
    Mukanta ________________________________.
    ________sila_____________________________.
    ____________________eskwelahan __________.
    ________ang iyang amiga _____________________.
    ___________ilang ___________________________.
    Mutuon ____________________________________.
    ______________________________________ karon.
    84
  3. Wala siya mulangoy sa niaging Dominggo.
    ________mukaon ___________________.
    ____ kita __________________________.
    ________mupalit ____________________.
    ___________________________semana.
    ____ kamo _______________________.
    ________mudagan _________________.
E. Conversion:
              
   1. Cue Sentence: Da-an ang balay ni Pedro. Conversion: Ang balay ni Pedro da-an.
           
    a. Gwapa ang asawa ni Juan.
      ___________________________.
    b. Mubo ang lapis ni Filemon.
      ___________________________.
    c. Baga ug bag-o ang panapton ni Anita.
      ___________________________.
    d. Daghan ang papel ni Rosa.
      ___________________________.
    e. Bag-o ang maestro ni Juan.
      ___________________________.
    f. Hait ang sundang ni Cornelio.
      ___________________________.
    g. Hugaw ang kwarto ni Canuto.
      ___________________________.
    h. Tigulang ang amahan ni Cris.
      ___________________________.
    i. Tambok ang iro ni Rey.
      ___________________________.
     
  2. Cue Sentence: Tam-is ang saging sa tindera. Conversion: Ang saging sa tindera tam-is.
       
    a. Aslum ang mangga sa tindera.
      ___________________________.
    b. Limpyo ang sapatos sa maestra.
      ___________________________.
    c. Taas ang sinina sa mananhi.
      ___________________________.
    d. Puti ang plato sa kusinera.
      ___________________________.
    e. Gaan ang libro sa estudyante.
      ___________________________.
    f. Nindot ang klinika sa doktor.
      ___________________________.
    g. Bug-at ang lamesa sa karpintero.
      ___________________________.
    h. Nati ang baka sa magdadaro.
      ___________________________.
    i. Sabaan ang bata sa nars.
      ___________________________.85
F. Repetition:
     
   1.   Ang daang balay ni Pedro tua sa bukid.
    Ang gwapang asawa ni Juan tua sa balay.
    Ang mubong lapis ni Filemon tua sa lamesa.
    Ang ba-ong panapton ni Anita tua sa kahon.
    Ang daghang papel ni Rosa tua sa eskwelahan.
     
  2. Kugihan ang maestrong bag-o ni Jose.
    Daan ang sundang nga hait ni Cornelio.
    Dako ang kwartong hugaw ni Canuto.
    Buotan ang amahang tigulang ni Cris.
    Nindot ang irong tambok ni Rey.
     
  3. Ang tam-is nga saging sa tindera tua sa tindahan.
    Ang aslum nga mangga sa tindera tua sa kusina.
    Ang limpyong sapatos sa maestra tua sa salog.
    Ang taas nga sinina sa mananahi tua sa kwarto.
    Ang puting plato sa kusinera tua sa kusina.
     
  4. Ang librong gaan sa estudyante tua sa libreriya.
    Ang klinikang nindot sa doktor tua sa kalye Ruiz.
    Ang lamesang bug-at sa karpintero tua sa sulod.
    Ang bakang nati sa magdadaro tua sa bukid.
    Ang batang sabaan sa nars tua sa balay.
V. LEXICAL/GRAMMAR NOTES
                       
  mao - Oo, mao siya.
      Literally ‘She is really the one’. This particle is used to emphasize the definite­ness of an event or situation. In inter­rogative constructions, as in Mao ba? it means ‘Is it really so?’
      86
  kaayo - ‘very’
      Preceded by adjectives when used as an adverb.
       
  ug - used here differently from the conjunction ‘and’. In the examples found in the drill, [ug] functions as an oblique case marker, i.e. it marks the noun functioning as the object in verbal constructions.
       
  [nga] - The distribution of the ligature [nga] is as follows:
       
               a. after vowels                  = (-ng)
               b. after the consonant /n/  = (-g)
               c. elsewhere                     = [nga]

Summary: Sentence Patterns

1.  Predicate Topic Object
     Verb Noun/Pronoun Marker Noun
     Nibasa ako-class Pron.   libro
      ug sulat
     Mupalit [ang/si]-phrases sinina
        bolpen
2.   Predicate       Topic
   Adjective Noun/Pronoun
     Daan ako-class Pron.
     Dako
     Taas [ang/si]-phrases87
a.      Topic Predicate
  Noun/Pronoun Adjective
  ako-class Pron.    dako
  [ang/si]-phrases    daan
       taas
b. Specific Topic Specific Topic
  Noun/Pronoun Emphatic Adj.
  ako-class Pron. ang dako.
  [ang/si]-phrases        daan.
           taas.
c. Predicate Topic
  Demon­
stratives
Modification Construction linked by Lig.
    Noun Ligature Adjective
Nia ang balay nga dako.
Naa        lamesa- -ng daan.
Tua


Kini
       amahan- -g tigulang.
Adjective Ligature Noun
d. ang dako- -ng balay.
  Kana        daan- -g lamesa.
  Kadto     tigulang nga amahan.
3. Pattern 2 Agentive Construction
  Daan  
  Dako   ang balay [ni] and [sa] phrases
  Gamay  
a. Predicate Modification Construction Agentive Construction
  Taas ang daang balay [ni] and [sa]
           dakong        phrases
           gamayng  
       

Previous Chapter

LESSON 9

Additional Information

ISBN
9780824879761
MARC Record
OCLC
1053885891
Launched on MUSE
2018-09-19
Language
English
Open Access
Yes
Creative Commons
CC-BY-NC-SA
Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.