In lieu of an abstract, here is a brief excerpt of the content:

  • Nā Nūpepa o ka Makahiki 1834, Māhele 4 / The 1834 Newspapers, Part 4
  • Translated by Kaliko Trapp, Kapulani Antonio, and Lokahi Antonio

E ho'opuka li'ili'i hou 'ia ana ma kēia māhele o ka puke pai nā nūpepa Hawai'i a pau ma ke ka'ina i pa'i mua 'ia ai. E ho'omau ana ma lalo iho nei me ka nūpepa Hawai'i o ka makahiki 1834 'o Ka Lama Hawai'i. Ua pa'i mua 'ia ma Lahaina Luna, Maui, na nā haumāna o Ke Kulanui o Hawai'i ma Lahaina Luna a me nā kula 'ē a'e a nā mikionali Kalawina. 'O Lorrin Andrews ka Luna Ho'oponopono. Na nā kumu a me nā haumāna o ke Kulanui i kākau; 'a'ole na'e i palapala 'ia ko lākou mau inoa pākahi. Forbes 901 (II:75-77); Mo'okini 24; Chapin 63-64.

Ua pa'i 'ia ma lalo iho nei ka pukana o Ka Lama Hawai'i o ka la 7 o Malaki 1834, nona nā 'ao'ao he 'ehā: 'ehā 'atikala o ka 'ao'ao 'ekahi; ho'okahi ki'i o ka 'ao'ao 'elua; 'elua 'atikala o ka 'ao'ao 'ekolu; a ho'okahi o ka 'ao'ao 'ehā. Na Alonzo Chapin a me kāna wahine 'o Mary Ann Tenney Chapin i ho'omākaukau i nā ki'i.

He 'atikala kēia e hō'ike ana i ke 'ano o ka 'elepani, he holoholona i wehewehe 'ia ma ka pukana 'ekahi o Ka Lama Hawai'i i ho'opuka hou 'ia i ka pukana mua o kēia puke pai.

1. KA LAMA HAWAII. HE MEA IA E HOOLAHA IKE, A HE MEA HOI E PONO AI KE KULANUI. I naaupo ka uhane, aole ia he maikai. NA SOLOMONA.

Makahiki 1. LAHAINALUNA MAUI MARAKI, 7. 1834. Helu 4.

KE AKAMAI O KA ELEPANI

O ke kanaka wale no ka mea i oi aku kona akamai mamua o ka Elepani. Ua nui loa kona aloha i ke kahu, a e malama no ia ia, e like me ka ilio; ua maalea, e like me ka Beava a me ke Keko. Ua ikaika loa oia, ua like paha me na bipi kauo he umi, a no ka makaukau loa o kona ihu i ka lawelawe, e hiki no ia ia na mea pono ole i na holoholona e a pau.

2. Aole aloha ka Elepani i ke kahu wale no; e aloha no i na makamaka ona a pau: a e hoolohe pono no i ka olelo a ke kahu. Ina i alohaia, maopopo kona aloha aku; aole ia e haalele i kona kahu e imi i ke kahu hou.

1. KA LAMA HAWAI'I HE MEA IA E HO'OLAHA 'IKE, A HE MEA HO'I E PONO AI KE KULANUI I na'aupō ka 'uhane, 'a'ole ia he maika'i NA SOLOMONA

Makahiki 1 LAHAINA LUNA, MAUI MALAKI 7, 1834 Helu 4

KE AKAMAI O KA 'ELEPANI

'O ke kanaka wale nō ka mea i 'oi aku kona akamai ma mua o ka 'Elepani. Ua nui loa kona aloha i ke kahu, a e mālama nō iā ia, e like me ka 'Īlio; ua ma'alea, e like me ka Peawa a me ke Keko. Ua ikaika loa 'o ia, ua like paha me nā pipi kauō he 'umi, a no ka mākaukau loa o kona ihu i ka lawelawe, e hiki nō iā ia nā mea pono 'ole i nā holoholona 'ē a pau.

2. 'A'ole aloha ka 'Elepani i ke kahu wale nō; e aloha nō i nā makamaka ona a pau, a e ho'olohe pono nō i ka 'ōlelo a ke kahu. Inā i aloha 'ia, maopopo kona aloha aku; 'a'ole ia e ha'alele i kona kahu e 'imi i ke kahu hou. [End Page 74]

[End Page 75]

3. Ina i hana ino aku ke kahu ia ia, aole ia e haalele, e hoomanawa nui no me ka hoomauhala ole.

4. Ina i huhu, aole ia e hana ino mai i ka poe i hana maikai aku. Ina...

pdf