In lieu of an abstract, here is a brief excerpt of the content:

13 _____________________________________ [‫מוכר־ספרים‬ ‫]מענדעלע‬ ‫אוויטש‬ ָ‫אמ‬ ַ‫אבר‬ ַ ‫ב‬ ֿ‫שלום־יעק‬ [1] (1917‫־‬1835) ‫איז‬ ‫אטע‬ ַ‫ט‬ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ .(‫ײסן‬ ַ‫)ר‬ ‫פוליע‬ ּ‫א‬ ַ‫ק‬ ‫אין‬ ‫ארן‬ ָ‫געוו‬ ‫געבוירן‬ ‫איז‬ ‫אוויטש‬ ָ‫אמ‬ ַ‫אבר‬ ַ ‫ב‬ ֿ‫שלום־יעק‬ ‫אנדערט‬ ַ‫ארומגעוו‬ ַ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .‫אר‬ ָ‫י‬ ‫ײצן‬ ַ‫דר‬ ‫געווען‬ ‫אלט‬ ַ ‫איז‬ ‫אוויטש‬ ָ‫אמ‬ ַ‫אבר‬ ַ ‫ווען‬ ‫ארבן‬ ָ‫געשט‬ ‫ײטער‬ ַ ‫וו‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .‫בות‬ ֿ‫ישי‬ ‫עטלעכע‬ ‫אין‬ ‫געלערנט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫און‬ ‫ליטע‬ ‫דער‬ ‫איבער‬ ‫ארדיטשעוו‬ ַ‫ב‬ ‫אין‬ ‫געוווינט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫און‬ ‫אליע‬ ָ‫אד‬ ָ‫פ‬ ּ ‫און‬ ‫אלין‬ ָ‫וו‬ ‫אין‬ ‫אנדערט‬ ַ‫ארומגעוו‬ ַ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ ‫ביז‬ ‫אדעס‬ ַ ‫אין‬ ‫פעטער‬ ּ‫ש‬ ‫און‬ (1881 ‫)ביז‬ ‫אמיר‬ ָ‫זשיט‬ ‫אין‬ ‫אך‬ ָ‫דערנ‬ ‫און‬ (1869‫־‬1858) ‫ער‬ ‫איז‬ 1905 ‫פון‬ ֿ ‫אלוציע‬ ָ‫רעוו‬ ‫דער‬ ‫אך‬ ָ‫)נ‬ ‫אלוציע‬ ָ‫אבער־רעוו‬ ָ‫אקט‬ ָ ‫דער‬ ‫פון‬ ֿ ‫אנהייב‬ ָ ‫צום‬ ‫טויט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫לעבן‬ ‫אנג‬ ַ‫ל‬ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ .(‫אר‬ ָ‫י‬ ‫צוויי‬ ‫געוווינט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ ‫ו‬ ּ‫וו‬ ,(‫)שווייץ‬ ‫זשענעװע‬ ‫קיין‬ ‫ארן‬ ָ‫פ‬ ֿ‫אוועקגע‬ ַ ‫ישער‬ ִ‫העברע‬ ‫און‬ ‫ײדישער‬ ִ ‫אדערנער‬ ָ‫מ‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ֿ ‫אכעס‬ ָ‫פ‬ ּ‫ע‬ ‫עטלעכע‬ ‫אנט‬ ַ‫פ‬ ּ‫דורכגעש‬ ‫ווען‬ ‫כיל‬ ּ‫ש‬ ׂ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫ווי‬ ‫ער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אנגעהויבן‬ ָ .‫ביידע‬ ‫פון‬ ֿ ‫גרינדער‬ ‫א‬ ַ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫און‬ ,‫אטור‬ ַ‫ליטער‬ ‫יש׃‬ ִ‫העברע‬ ‫אויף‬ ‫עולם‬ ‫ברייטן‬ ‫א‬ ַ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫פטן‬ ֿ‫א‬ ַ‫אטור־וויסנש‬ ַ‫נ‬ ‫וועגן‬ ‫געשריבן‬ ‫אויך‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ ‫ישער‬ ִ‫העברע‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ֿ ‫אלטן‬ ַ‫געה‬ ‫זייער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .(1873‫־‬1862 ,‫בענד‬ 3) ‫בע‬ ֿ‫הט‬ ‫תולדות‬ ‫ישן‬ ִ‫העברע‬ ‫דעם‬ ‫געשריבן‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .‫אלק‬ ָ‫פ‬ ֿ ‫ײדישן‬ ִ ‫פונעם‬ ֿ ‫בילדונג‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫מיטל‬ ‫א‬ ַ ‫ווי‬ ‫אך‬ ַ‫פר‬ ּ‫ש‬ ‫דער‬ ‫פישקע‬ ֿ ,(1864) ‫מענטשעלע‬ ‫קליינע‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫ײדיש׃‬ ִ ‫אויף‬ ‫און‬ ,(1862) ‫היטב‬ ‫למדו‬ ‫אן‬ ַ‫אמ‬ ָ‫ר‬ ‫און‬ ‫ײט‬ ַ‫ארעמע־ל‬ ָ ‫די‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫אנגענומען‬ ָ ‫זיך‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .(1873) ‫אטשע‬ ַ‫קלי‬ ‫די‬ ‫און‬ (1869) ‫קרומער‬ ‫ער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬1870 ‫די‬ ‫פון‬ ֿ ‫במשך‬ .(1869 ,‫אקסע‬ ַ‫ט‬ ‫)די‬ ‫ײער‬ ַ‫פלייששט‬ ֿ ‫דעם‬ ‫פט‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ווערק‬ ‫ײדישע‬ ִ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ ‫אקטירט‬ ַ‫רעד‬ ‫ער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬1890 ‫די‬ ‫בעת‬ .‫יש‬ ִ‫העברע‬ ‫אויף‬ ‫סך‬ ‫א‬ ַ ‫געשריבן‬ ‫דערשינען‬ ‫ײנען‬ ַ‫ז‬ ‫ווערק‬ ‫ישע‬ ִ‫העברע‬ ‫אמלטע‬ ַ‫געז‬ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ .‫יש‬ ִ‫העברע‬ ‫אויף‬ ‫איבערגעזעצט‬ ‫זיי‬ ‫און‬ ‫די‬ .(1913‫־‬1911) ‫בענד‬ ‫זעכצן‬ ‫אין‬ ‫ווערק‬ ‫ײדישע‬ ִ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ ,(1911‫־‬1909) ‫בענד‬ ‫ײ‬ ַ‫דר‬ ‫אין‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫לעבן־שטייגער‬ ‫ײדישן‬ ִ ‫אנעלן‬ ָ‫אדיצי‬ ַ‫טר‬ ‫דעם‬ ‫פטן‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ײנען׃‬ ַ‫ז‬ ‫פטטעמעס‬ ּ‫הוי‬ ‫כילישע‬ ּ‫מש‬ ‫א‬ ַ ‫אויס‬ ‫דריקט‬ ‫ער‬ ,‫הייסט‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ – ‫לעבן‬ ‫א‬ ַ‫אז‬ ַ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫אלגיע‬ ַ‫אסט‬ ָ‫נ‬ ‫אלישע‬ ַ‫סענטימענט‬ ‫פט‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ער‬ .‫אלענץ‬ ַ‫אמביוו‬ ַ ‫ארקע‬ ַ‫שט‬ ‫א‬ ַ ‫ײ‬ ַ‫דערב‬ ‫אן‬ ַ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫אויך‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫אבער‬ ָ ,‫אגיע‬ ָ‫אל‬ ָ‫אידע‬ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ .‫ײט‬ ַ‫ארעמע־ל‬ ָ ‫די‬ ‫אויסגעניצט‬ ‫אבן‬ ָ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫ײדן‬ ִ ‫ײכע‬ ַ‫ר‬ ‫די‬ ‫אי‬ ‫רעגירונג‬ ‫רוסישע‬ ‫די‬ ‫אי‬ ,‫אנען‬ ַ‫אמ‬ ָ‫ר‬ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ ,‫ײסן‬ ַ‫ר‬ ‫און‬ ‫ליטע‬ ‫אין‬ ‫לעבן‬ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ ‫מיט‬ ‫אן‬ ָ‫ט‬ ‫צו‬ ‫אבן‬ ָ‫ה‬ ‫ווערק‬ ‫פישע‬ ֿ‫א‬ ַ‫אגר‬ ָ‫אבי‬ ָ‫אויט‬ ‫פון‬ ֿ ‫פלוס‬ ֿ‫ײנ‬ ַ‫א‬ ‫דעם‬ ‫אמערקט‬ ַ‫ב‬ ‫מען‬ .‫דרום‬ ‫אין‬ ‫ײטער‬ ַ‫וו‬ ‫לעבן‬ ‫ײדישן‬ ִ ‫פונעם‬ ֿ ‫דערציילן‬ ,‫אבער‬ ָ ‫מסעות‬ ‫אין‬ ‫אנטעס‬ ַ‫סערוו‬ ‫און‬ ,‫קרומער‬ ‫דער‬ ‫פישקע‬ ֿ ‫און‬ ‫מענטשעלע‬ ‫קליינע‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫אין‬ ‫אל‬ ָ‫אג‬ ָ‫ג‬ ‫יש‬ ִ‫העברע‬ ‫)אױף‬ ‫חיימס‬ ‫רב‬ ‫שלמה‬ ,‫אן‬ ַ‫אמ‬ ָ‫ר‬ ‫פישער‬ ֿ‫א‬ ַ‫אגר‬ ָ‫אבי‬ ָ‫אזי־אויט‬ ַ‫קוו‬ ‫דער‬ .‫השלישי‬ ‫בנימין‬ ‫אייגענע‬ ‫די‬ ‫ארבעטן‬ ַ‫א‬ ַ‫ב‬ ‫און‬ ‫ײטן‬ ַ‫ב‬ ‫צו‬ ‫יקייט‬ ִ‫פע‬ ֿ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ ‫ײזט‬ ַ‫וו‬ ,(‫ההם‬ ‫בימים‬ ‫ער‬ ‫הייסט‬ ‫מענדעלע‬ ‫העלד‬ ‫ארן‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫וסט‬ ּ‫אוו‬ ַ‫ב‬ ‫אזונדערש‬ ַ‫ב‬ ‫איז‬ ‫ער‬ .‫דערציילונג‬ ‫א‬ ַ ‫אין‬ ‫איבערלעבונגען‬ ‫אנג‬ ַ‫ל‬ ‫ײן‬ ַ‫ז‬ ‫פון‬ ֿ ‫בשעת‬ .‫ווערק‬ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ ‫פון‬ ֿ ‫עטלעכע‬ ‫אין‬ ‫דערציילער‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫מוכר־ספרים‬ ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫ײנע‬ ַ‫ז‬ ‫ווערק‬ ‫די‬ ‫ארבעט‬ ַ‫א‬ ַ‫ב‬ ‫און‬ ‫איבערגעשריבן‬ ,‫געשריבן‬ ‫ײטער‬ ַ‫וו‬ ‫ער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫לעבן‬ ‫עטלעכע‬ ‫אין‬ ‫אן‬ ַ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ײנען‬ ַ‫ז‬ ‫זיי‬ ‫פון‬ ֿ ‫סך‬ ‫א‬ ַ ‫ד''ה‬ ,‫יש‬ ִ‫העברע‬ ‫און‬ ‫ײדיש‬ ִ ‫אויף‬ ‫אל‬ ָ‫אמ‬ ַ ‫װידער‬ ‫און‬ .‫יש‬ ִ‫העברע‬ ‫אויף‬ ‫און‬ ‫ײדיש‬ ִ ‫אויף‬ ,‫אנען‬ ַ‫אמ‬ ָ‫ר‬ ‫אנגע‬ ַ‫ל‬ ‫און‬ ‫דערציילונגען‬ ‫קורצע‬ – ‫אות‬ ָ‫נוסח‬ ____________________________________________________________ 79 span ‫אנט‬ ַ‫פ‬ ּ‫דורכגעש‬ ‫אנען‬ ַ‫פ‬ ּ‫דורכש‬ founder ‫־ס‬ ‫דער‬ ,‫גרינדער‬ means, instrument ‫־ן‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫מיטל‬ (secular) education ‫די‬ ,‫בילדונג‬ support ‫אנגענומען‬ ָ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫זיך‬ ‫אננעמען‬ ָ condemn ‫פט‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ [‫פעטן‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ] ‫פטן‬ ּ‫ארמיש‬ ַ‫פ‬ ֿ tax ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫ײער‬ ַ‫שט‬ edit ‫אקטירט‬ ַ‫רעד‬ ‫אקטירן‬ ַ‫רעד‬ collect, gather, assemble ‫אמלט‬ ַ‫געז‬ ‫אמלען‬ ַ‫ז‬ main theme ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫פט־טעמע‬ ּ‫הוי‬ way of life ‫־ס‬ ‫דער‬ ,‫לעבן־שטייגער‬ express ‫אויסגעדריקט‬ ‫אויסדריקן‬ exploit ‫אויסגעניצט‬ ‫אויסניצן‬ ability ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫יקײט‬ ִ‫פע‬ ֿ change, adapt ‫געביטן‬ ‫ײטן‬ ַ‫ב‬ adapt, revise ‫ארבעט‬ ַ‫א‬ ַ‫ב‬ ‫ארבעטן‬ ַ‫א‬ ַ‫ב‬ experience ‫־ען‬ ‫די‬ ,‫איבערלעבונג‬ version [‫אעס‬ ָ‫]נוסכ‬ ‫אות‬ ָ‫־‬ ‫דער‬ ,[‫]נוסעך‬ ‫נוסח‬ ____________________________________________________________ [4] ‫א‬ ֶ‫ליט‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫בען‬ ּ‫ע‬ ֶ‫ל‬ ‫אידישען‬ ‫פון‬ ‫בילד‬ ּ ‫א‬ ַ ‫חיים’ס׃‬ '‫ר‬ ‫שלמה‬ ‫מין‬ ‫א‬ ַ ‫זיך‬ ‫געפינט‬ ,‫ערגיץ‬ ‫ליטא‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ...‫ק‬ ‫שטעדטעל‬ ‫פונעם‬ ‫וויערסטלעך‬ ‫צעהן‬ ‫א‬ ַ ‫א‬ ַ ‫פלייצט‬ ‫עס‬ ‫וועלכע‬ ‫צווישען‬ ,‫וועלדער‬ ‫גרויסע‬ ‫מיט‬ ‫ארומגערינגעלט‬ ַ ,‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫דערפעל‬ ‫קליין‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫הייסט‬ ‫בער‬ ּ ּ‫דערי‬ ‫און‬ ,‫מיהל‬ ‫א‬ ַ ‫שטעהט‬ ‫איהם‬ ‫בען‬ ּ ּ ּ‫נע‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫טייך‬ ‫שיינער‬ ‫א‬ ַ ,‫בשער‬ ּ ּ ּ ּ ּ‫הי‬ ‫א‬ ַ ‫בוימער‬ ּ ּ ‫און‬ ‫ארג‬ ַ‫גרינוו‬ ‫צווישען‬ ‫פון‬ ‫ארויס‬ ַ ‫קוקען‬ ‫טײך‬ ‫זײט‬ ‫איין‬ ‫אויף‬ .‫מליניצא‬ ‫דערפעל‬ ‫און‬ ,‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫אײנוואוינער‬ ‫איינציגע‬ ‫די‬ ,‫אמיליעס‬ ַ‫פ‬ ‫פויערשע‬ ּ ‫דרײ‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫הײזלעך‬ ‫קליינע‬ ‫דרײ‬ ‫פון‬ ‫ב‬ ּ ּ‫שטו‬ ‫איינציגע‬ ‫איין‬ ‫אלד‬ ַ‫וו‬ ‫בען‬ ּ ּ‫נע‬ ‫ארט‬ ַ‫ה‬ ‫שטעהט‬ ‫טײך‬ ‫זײט‬ ‫אנדערער‬ ַ ‫דער‬ ‫אויף‬ ‫א‬ ָ‫חנ‬ ‫זיצט‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ .‫אך‬ ַ‫ד‬ ‫אלטען‬ ַ ,‫הויכען‬ ‫א‬ ַ ‫און‬ ‫פענסטער‬ ‫קליינע‬ ‫מיט‬ ‫בערווענעס‬ ּ ּ ‫קײלעכדיגע‬ ‫דער‬ ‫אויף‬ ‫חזקה‬ ‫די‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫מיהל‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫אר‬ ַ‫ארענד‬ ַ ‫דער‬ ,‫הויזגעזינד‬ ‫זײן‬ ‫מיט‬ ‫מליניצער‬ ‫מליניצא‬ ‫זעהט‬ ‫אנצען‬ ַ‫אינג‬ .‫קינדער‬ ‫צו‬ ‫אטעס‬ ַ‫ט‬ ‫פון‬ ‫פחה‬ ּ‫מש‬ ‫זײן‬ ‫אין‬ ‫בער‬ ּ ּ‫אי‬ ‫געהט‬ ‫ארענדע‬ ַ ‫פון‬ ‫ווײט‬ ,‫וועלט‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫בגעריסן‬ ּ ּ‫א‬ ָ ,‫ווינקעל‬ ‫א‬ ַ ‫אין‬ ‫ארגן‬ ָ‫ב‬ ּ ּ‫פער‬ ‫ליגט‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫נעסט‬ ‫א‬ ַ ‫ווי‬ ‫אויס‬ ‫אלד‬ ַ‫וו‬ ‫דעם‬ ‫דורך‬ ‫זיך‬ ‫שלענגלען‬ ‫וועגלעך‬ ‫אלע‬ ָ‫שמ‬ ‫קליינע‬ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ,‫אקט‬ ַ‫טר‬ ‫פונ'ם‬ ‫און‬ ‫מענשען‬ ‫און‬ .‫ארום‬ ַ ‫און‬ ‫ארום‬ ַ ‫צוזײט‬ ‫ליגען‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫דערפער‬ ‫צו‬ ‫פיהרען‬ ‫און‬ ‫בערגלעך‬ ּ ּ ‫און‬ ‫אלען‬ ָ‫ט‬ ‫דורך‬ ‫אר‬ ַ‫דערפ‬ ,‫שטעדט‬ ‫אין‬ ‫ווי‬ ‫נישט‬ ‫אכט‬ ָ‫ק‬ ‫עס‬ ,‫נישט‬ ‫רעש'ט‬ ‫עס‬ ,‫זעלטען‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫זענען‬ ‫מענשען‬ ‫ווען‬ ‫אלערליי‬ ַ ‫פעלדער‬ ‫און‬ ‫פן‬ ּ‫זומ‬ ‫די‬ ‫אין‬ ,‫וועלדער‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫בעלט‬ ּ ּ‫גרי‬ ‫און‬ ‫בעלט‬ ּ ּ‫שווי‬ ‫פון‬ ‫אנג‬ ַ‫געז‬ ‫א‬ ַ ‫קולות׃‬ ‫אלערליי‬ ַ ‫הערען‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫זיך‬ ‫אזט‬ ָ‫ל‬ ‫אר‬ ַ‫דערפ‬ ;‫עופות‬ ‫און‬ ‫חיות‬ ,‫בעשעפעניש‬ ּ ּ ‫פון‬ ‫הױלען‬ ‫א‬ ַ ,‫איען‬ ָ‫וו‬ ‫א‬ ַ ,‫זומער‬ ‫גרילצען‬ ‫א‬ ַ ,‫שמוצערן‬ ‫א‬ ַ ,‫אקען‬ ָ‫קוו‬ ‫א‬ ַ ,‫אקען‬ ַ‫קר‬ ‫א‬ ַ ,‫פויגעל‬ ‫אין‬ ‫און‬ – ‫אויך‬ ‫בער‬ ּ ּ ‫אנדזשעטן‬ ָ‫בל‬ ּ ּ‫פער‬ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫ברומען‬ ּ ּ ּ ּ ‫א‬ ַ ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫און‬ ,‫ווינטער‬ ‫וועלף‬ ‫הונגעריגע‬ ‫די‬ ‫אויף‬ ‫אלען‬ ַ‫בפ‬ ּ‫א‬ ָ‫אר‬ ַ ‫ביי'ם‬ ּ ּ ‫אסער‬ ַ‫וו‬ ‫פונ'ם‬ ‫רוישען‬ ‫א‬ ‫זיך‬ ‫אגט‬ ָ‫פערטר‬ ‫אנצערט‬ ָ‫ק‬ ‫אזיגן‬ ָ‫ד‬ ‫דעם‬ .‫מיהל‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫אהלן‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ,‫פען‬ ּ‫א‬ ַ‫קל‬ ‫א‬ ַ ,‫רעדער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫זון‬ ‫גילדענע‬ ‫די‬ .‫אג‬ ָ‫וועסנע־ט‬ ‫ארמער‬ ַ‫וו‬ ‫א‬ ַ ,‫שענער‬ ‫א‬ ַ – ‫פסח‬ ּ ‫של‬ ‫אחרון‬ ‫ס'איז‬ ‫איהר‬ ‫מיט‬ ‫און‬ ‫לופט‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫אלקענס‬ ָ‫וו‬ ‫גרויע‬ ‫די‬ ‫בען‬ ּ ּ‫צעטרי‬ ,‫צעריסען‬ ‫אויפגעהן‬ ‫ביי'ם‬ ּ ּ ‫אטס‬ ָ‫ג‬ .‫ערד‬ ‫דער‬ ‫אויף‬ ‫פריינדליך‬ ‫מילד‬ ‫הימעל‬ ‫בלויען‬ ּ ּ ‫פונ'ם‬ ‫בגעקוקט‬ ּ‫א‬ ָ‫אר‬ ַ ‫פנים‬ ּ ‫ליכטיג‬ ‫אנגען‬ ַ‫ל‬ ‫פונ'ם‬ ‫זיך‬ ‫פנדיג‬ ּ‫א‬ ַ‫אויפח‬ ‫בען‬ ּ ּ‫א‬ ָ‫ה‬ ,‫קליין‬ ‫ביז‬ ּ ּ ‫גרויס‬ ‫פון‬ ‫אלע‬ ַ ,‫אשעפעניש‬ ַ‫ב‬ ּ ּ ‫פריש־געלע‬ .‫אך‬ ַ‫ז‬ ‫זײן‬ ‫צו‬ ‫איטלעכער‬ ‫גענומען‬ ‫זיך‬ ,‫פרעהליך‬ ‫בענדיג‬ ּ‫לע‬ ‫אף‬ ָ‫ווינטער־של‬ ‫אכען‬ ַ‫מ‬ ‫און‬ ‫ארויס‬ ַ ‫קוקען‬ ,‫אז‬ ָ‫גר‬ ‫גרינע‬ ‫יונגע‬ ‫צווישען‬ ‫פון‬ ‫פלעך‬ ּ‫קע‬ ‫די‬ ‫ארויס‬ ַ ‫שטעקען‬ ‫בלומען‬ ּ ‫אין‬ ‫זיך‬ ‫פיגלענדיג‬ ּ‫ש‬ ,‫פיצע‬ ּ‫זו‬ ‫נײ־גרינע‬ ‫זייער‬ ‫אהן‬ ָ‫אנט‬ ָ ‫זיך‬ ‫פען‬ ּ‫א‬ ַ‫ח‬ ‫טייך‬ ‫ביי'ם‬ ּ ‫בעס‬ ּ‫ווער‬ .‫חן‬ ,‫פרעמד‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ,‫לענדער‬ ‫ארמע‬ ַ‫וו‬ ‫ווייטע‬ ‫די‬ ‫פון‬ .‫בער‬ ּ‫זיל‬ ‫ווי‬ ‫אר‬ ָ‫קל‬ ‫ריין‬ ‫אסער‬ ַ‫וו‬ ‫דעם‬ ‫זיך‬ ‫פליסקען‬ ּ ‫גענז‬ ‫ווילדע‬ .‫אריין‬ ַ ‫רוה‬ ‫זייער‬ ‫אין‬ ‫אהער‬ ַ ‫צוריק‬ ‫אטעסווייז‬ ַ‫טש‬ ‫עופות‬ ‫קומען‬ ,‫טשערעט‬ ‫דעם‬ ‫ארום‬ ַ ‫זיך‬ ‫דרעהען‬ ‫אטשקעס‬ ַ‫ק‬ ‫ווילדע‬ .‫טײך‬ ‫אין‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫פעס‬ ּ‫וויס‬ ‫צווישען‬ ‫ערגיץ‬ ,‫אהין‬ ַ ‫בען‬ ּ‫שווע‬ ,‫אטערען‬ ַ‫פל‬ ‫בעלעך‬ ּ‫שוועל‬ .‫געשווישטש‬ ‫א‬ ַ ,‫געהילך‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ‫ארײן‬ ַ ,‫ארויס‬ ַ ‫אלטע‬ ַ ‫און‬ ‫נײע‬ ‫פערריכטען‬ ,‫בויען‬ ּ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫אגען‬ ָ‫פערטר‬ ‫ארק‬ ַ‫שט‬ ,‫לופט‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫אהער‬ ַ ‫א‬ ַ ‫אין‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫למזל‬ ‫אויך‬ ‫איז‬ ‫בושעלס‬ ּ ‫אלק‬ ָ‫אר־פ‬ ָ‫פ‬ ּ ‫אנטע‬ ַ‫בעק‬ ּ ‫אלטע‬ ַ ‫אס‬ ָ‫ד‬ !‫בא‬ ּ‫ברוך־ה‬ ּ .‫נעסטער‬ ‫שטעהט‬ ,‫זײט‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫פעל‬ ּ‫קע‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫פוס‬ ‫איין‬ ‫אויף‬ ‫שטעהט‬ ,‫בושעליכע‬ ּ ‫די‬ ,‫זי‬ .‫שעה‬ ‫גוטער‬ ‫שטעלצען‬ ‫אנגע‬ ַ‫ל‬ ‫די‬ ‫אויף‬ ‫ער‬ ‫און‬ ,‫בוים‬ ּ ‫פיץ‬ ּ‫ש‬ ‫א‬ ַ ‫אויף‬ ‫בען‬ ּ‫אוי‬ ‫נעסט‬ ‫אלטע‬ ַ ‫איהר‬ ‫אכט‬ ַ‫בעטר‬ ּ ‫עס‬ ‫וואו‬ ,‫אליזשע‬ ַ‫ק‬ ‫א‬ ַ ‫צו‬ ‫זיך‬ ‫צוקוקנדיג‬ ,‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫פ‬ ּ‫זומ‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫אפערדיג‬ ָ‫ה‬ ‫זיך‬ ‫אצירט‬ ַ‫פ‬ ּ‫ש‬ ‫פיסק‬ ּ ‫ווײטען‬ ‫רויטען‬ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫פ‬ ּ‫א‬ ַ‫ח‬ ‫א‬ ַ ,‫פיק‬ ּ‫פיק־‬ ּ ‫פלוצים‬ ּ ‫און‬ ,‫בעס‬ ּ‫א‬ ַ‫זש‬ ‫אקען‬ ַ‫קוו‬ ,‫פרינגען‬ ּ‫ש‬ ‫א‬ ַ ,‫געזינגערײ‬ ‫א‬ ַ ,‫זוזשעניש‬ ‫א‬ ַ ,‫פליאעניש‬ ‫א‬ ַ ,‫פרייד‬ ‫א‬ ַ ,‫בען‬ ּ‫לע‬ ‫א‬ ַ ‫ס'איז‬ ... ‫ארײן‬ ַ .‫אומעטום‬ ‫געשווישטשערײ‬ ... ! ‫וועסנע־צײט‬ ‫ס'איז‬ ,‫ב‬ ּ‫יום־טו‬ ‫ס'איז‬ ‫פילעט‬ ּ‫צעש‬ ‫זיצט‬ ‫א‬ ָ‫חנ‬ .‫דרויסען‬ ‫אין‬ ‫אצינד‬ ַ ‫איז‬ ‫ארס‬ ַ‫ארענד‬ ַ ‫דעם‬ ‫הויזגעזינד‬ ‫אנצע‬ ַ‫ג‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫ער‬ ... ‫געהנעצט‬ ‫און‬ ‫וועלטעל‬ ‫שען‬ ‫אט'ס‬ ָ‫ג‬ ‫אויף‬ ‫קוקט‬ ,‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫דער‬ ‫בען‬ ּ‫נע‬ ‫אנק‬ ַ‫ב‬ ּ ‫דער‬ ‫אויף‬ ‫עלטערע‬ ‫די‬ .‫דרעמעל‬ ‫א‬ ַ ‫פט‬ ּ‫א‬ ַ‫געח‬ ‫אג‬ ָ‫מיט‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫אלד‬ ַ‫ב‬ ּ ,‫זײן‬ ‫עס‬ ‫אל‬ ָ‫ז‬ ‫אויסגערעדט‬ ‫נישט‬ ,‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫עס‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫בליע‬ ּ‫גרע‬ ‫א‬ ַ ‫וועגען‬ ‫אכען׃‬ ַ‫תוך־ז‬ ‫שמועסען‬ ‫און‬ ‫שטעהען‬ ‫איהם‬ ‫ארום‬ ַ ‫קינדער‬ ‫ארגען‬ ָ‫מ‬ ‫שטעדטעל‬ ‫אין‬ ‫אהין‬ ַ ‫אהרען‬ ָ‫פ‬ ‫דעם‬ ‫וועגען‬ ;‫בגעריסען‬ ּ‫א‬ ָ ‫אנען‬ ַ‫ד‬ ‫פון‬ ‫ווײט‬ ‫נישט‬ ‫ערגיץ‬ ‫דער‬ ‫וועגען‬ ;‫אכען‬ ַ‫ז‬ ‫נויטיגע‬ ‫זיך‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫אויך‬ ‫און‬ ‫פריץ‬ ּ ‫דעם‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫אײנצוקויפען‬ ,‫פריה‬ ‫אויפ'ן‬ ‫צולייגט‬ ,‫מחילה‬ ,‫ליגט‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫ביסעל‬ ּ‫א‬ ַ ‫בלינדליך‬ ּ ,‫דרײסיג‬ ‫אהר‬ ָ‫י‬ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫זקנה‬ ‫א‬ ַ ,‫פע‬ ּ‫א‬ ַ‫שק‬ ‫וכדומה‬ ,‫ביינער‬ ּ ‫אנקע‬ ַ‫קר‬ ‫אלטע‬ ַ ‫די‬ ‫אויס‬ ‫זיך‬ ‫גלייכט‬ ‫און‬ ‫זיך‬ ‫קויקעלט‬ ,‫אקעגען‬ ַ ‫אז‬ ָ‫גר‬ ‫גרינעם‬ ‫און‬ ‫פרײ‬ ‫ארום‬ ַ ‫לויפען‬ ‫יונגערע‬ ‫די‬ .‫תישקייט‬ ּ‫ב‬ ּ‫בעל־ה‬ ּ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫אכען‬ ַ‫ז‬ ‫וויכטיגע‬ ‫אזעלכע‬ ַ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫ווי‬ ‫קוקען‬ ,‫מיהל‬ ‫דער‬ ‫בען‬ ּ‫נע‬ ‫בריקעל‬ ּ ‫אויפ'ן‬ ‫שטעהען‬ ‫טייל‬ ‫א‬ ַ ‫אשעפטיגט׃‬ ַ‫ב‬ ּ ‫ארק‬ ַ‫שט‬ ‫זענען‬ ,‫אז‬ ָ‫גל‬ ‫שטיק‬ ‫איין‬ ‫ווי‬ ,‫גוס‬ ‫איין‬ ‫אין‬ ‫אלט‬ ַ‫פ‬ ,‫אווקעס‬ ַ‫אסט‬ ַ‫ז‬ ‫אפענע‬ ָ ‫די‬ ‫דורך‬ ‫לויפט‬ ‫אסער‬ ַ‫וו‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫קליינע‬ ‫טויזענטער‬ ‫אין‬ ‫פרינגט‬ ּ‫צעש‬ ‫און‬ ,‫גערויש‬ ‫מיט‬ ,‫פעט‬ ּ‫אימ‬ ‫מיט‬ ‫אונטען‬ ‫טיעף‬ ‫ב‬ ּ‫א‬ ָ‫אר‬ ַ ‫א‬ ַ ‫ווידער‬ .‫אנטען‬ ַ‫ברילי‬ ּ ‫ווי‬ ,‫אלירען‬ ָ‫ק‬ ‫אלערלײ‬ ַ ‫אין‬ ‫זון‬ ‫דער‬ ‫אקעגען‬ ַ ‫פילנדיג‬ ּ‫ש‬ ,‫פריצלעך‬ ּ‫ש‬ ‫א‬ ַ ‫דורך‬ ,‫רינט‬ ‫עס‬ ‫וועלכע‬ ‫פון‬ ,‫ביימער‬ ּ ‫בערעזענע‬ ּ ‫בען‬ ּ‫נע‬ ‫שיסעלעך‬ ‫שטעלען־אונטער‬ ‫טייל‬ ‫אויס‬ ‫זעהען‬ ,‫פרעהליך‬ ‫זענען‬ ‫אלע‬ ַ .‫אפט‬ ַ‫ז‬ ‫ארער‬ ָ‫קל‬ ,‫אקער‬ ַ‫געשמ‬ ‫א‬ ַ ,‫זיי‬ ‫אין‬ ‫פעלטעל‬ ּ‫ש‬ ‫אכט‬ ַ‫געמ‬ ‫אויף‬ ‫פלעקען‬ ‫ארצע‬ ַ‫שוו‬ ‫און‬ ‫פיס‬ ‫קורצע‬ ‫מיט‬ ‫בײכיגער‬ ּ‫דיק‬ ‫א‬ ַ ,‫הונד‬ ‫דער‬ ,‫צוציק‬ .‫יום־טובדיג‬ 80 ‫איז‬ ‫הײנט‬ ‫אז‬ ַ ‫אויך‬ ‫פיהלט‬ ,‫ארץ‬ ַ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫אויס‬ ‫זיך‬ ‫פרייעט‬ ‫איהם‬ ,‫פעל‬ ‫ווײסער‬ ‫שמוציגער‬ ‫דער‬ ‫ער‬ .‫ביין‬ ּ ‫א‬ ַ ‫בגעלעקט‬ ּ‫א‬ ָ ,‫טיש‬ ‫דעם‬ ‫אונטער‬ ‫שיריים‬ ‫פט‬ ּ‫א‬ ַ‫געח‬ ‫ניש'קשע‬ ‫הײנט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ער‬ .‫יום־טוב‬ ,‫ן‬‫אהי‬ ַ ,‫הער‬‫א‬ ַ ‫ווייז‬‫ר־‬‫'נע‬‫וגע‬‫ש‬‫מ‬ ‫רינגט‬‫פ‬ ּ‫ש‬ ,‫אנצט‬ ַ ‫ט‬ ,‫וויידעל‬ ‫דעם‬ ‫רײסט‬‫ר‬‫פע‬ .‫קול‬ ‫הינטיש‬ ‫משונה‬ ‫מין‬ ‫א‬ ַ ‫אויף‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫פישטשענדיג‬ ּ‫אונטער‬ ‫אץ‬ ָ‫קל‬ ‫שטיק‬ ‫א‬ ַ ‫אויף‬ ‫זיצט‬ ,‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫דער‬ ‫הינטער‬ ‫אלד‬ ַ‫וו‬ ‫אין‬ ‫אץ‬ ַ‫פל‬ ּ ‫פרײ־גרינעם‬ ‫א‬ ַ ‫אויף‬ ,‫יודענע‬ ‫אגטע‬ ָ‫אט‬ ַ‫ב‬ ּ ‫שענע‬ ‫א‬ ַ ,‫ב‬ ּ‫ווײ‬ ‫מליניצערס‬ ‫א‬ ָ‫חנ‬ ‫אסנע‬ ָ‫ס‬ ‫אלענער‬ ַ‫אומגעפ‬ ‫גרויסער‬ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫אויפ'ן‬ ‫אקעגען‬ ַ .‫אהר‬ ָ‫י‬ ‫אנציג‬ ַ‫צוו‬ ‫און‬ ‫עטליכע‬ ‫פון‬ ‫בעל‬ ּ‫ווײ‬ ‫א‬ ַ ,‫אכטער‬ ָ‫ט‬ ‫איהר‬ ‫מיט‬ ‫אינאיינעם‬ ‫מיט‬ ‫אנדינקע‬ ָ‫בל‬ ּ ‫א‬ ַ ,‫שענהייט‬ ‫א‬ ַ ,‫מיידל‬ ‫א‬ ַ – ‫איהרע‬ ‫קינדער‬ ‫צוויי‬ ‫אנגעלעהנט‬ ָ ‫זיצען‬ ‫אז‬ ָ‫גר‬ .‫איהר‬ ‫פון‬ ‫יונגער‬ ‫אר‬ ָ‫י‬ ‫אהר‬ ָ‫פ‬ ּ ‫א‬ ַ ‫אויף‬ ‫יונגעל‬ ‫א‬ ַ ‫און‬ ,‫פינפצעהן‬ ‫אהר‬ ָ‫י‬ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫אקען‬ ָ‫ל‬ ‫געקרויזטע‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫יענע‬ ‫בײ‬ ּ ‫ווי‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫אזיגע‬ ָ‫ד‬ ‫די‬ ‫בײ‬ ּ ‫אויסזעהען‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫פנים‬ ּ ‫דער‬ ‫ניט‬ ‫אר‬ ָ‫ג‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫ס'איז‬ ,‫אויפגערוימט‬ ‫זענען‬ ‫יענע‬ .‫מענשען‬ ‫אנדערע‬ ַ ‫ווי‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫זענען‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫יענע‬ .‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫דער‬ .‫קינות‬ ‫די‬ ‫צו‬ ‫אב‬ ָ‫ב‬ ּ‫תשעה־‬ ּ ‫ווי‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫זיצען‬ ,‫ארגט‬ ָ‫ארז‬ ַ‫פ‬ ,‫פעראומערט‬ ‫זענען‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫יום־טוב'דיג‬ ‫ארץ‬ ַ‫ה‬ ‫אויפ'ן‬ ‫בען‬ ּ‫א‬ ָ‫ה‬ ‫ביידע‬ ּ .‫אגען‬ ָ‫צעטר‬ ‫ארק‬ ַ‫שט‬ ‫אויס‬ ‫זעהען‬ ‫ביידע‬ ּ ‫אכטער‬ ָ‫ט‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫צו‬ ‫בען‬ ּ‫אנהוי‬ ָ ‫אל‬ ָ‫ז‬ ‫אנדערע‬ ַ ‫די‬ ,‫ארט‬ ַ‫וו‬ ‫איינע‬ ,‫ארט‬ ָ‫וו‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ‫זיך‬ ‫שטיקען‬ ‫און‬ ‫פיעל‬ ‫זעהר‬ .‫ריידען‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫ווי‬ ‫גלײך‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫שווײגען‬ ‫צײט‬ ‫בשער‬ ּ‫הי‬ ‫א‬ ַ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫לסוף‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ — !‫לאה‬ ,‫נו‬ — ‫אויך‬ ‫יום־טוב‬ ‫דעם‬ ,‫ברוך־השם‬ ּ ,‫שוין‬ ‫מיר‬ ‫זענען‬ — ‫אהן‬ ָ‫געט‬ ‫אג‬ ָ‫ז‬ ‫א‬ ַ ‫ארײן‬ ַ ‫וועלט‬ ?‫לאה‬ ,‫ווײטער‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫נו‬ .‫בערגעקומען‬ ּ‫אי‬ .‫אמע‬ ַ‫מ‬ ,‫איך‬ ‫אהר‬ ָ‫פ‬ ‫ארגען‬ ָ‫מ‬ ,‫אזוי‬ ַ ,‫אזוי‬ ַ .‫צרות‬ ‫אלטע‬ ַ ‫די‬ .‫צרות‬ ‫איז‬ ‫ווײטער‬ — — ?‫ארען‬ ַ ‫דיך‬ ‫עס‬ ‫קען‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫לאה‬ ,‫טעג‬ ‫אר‬ ָ‫פ‬ ּ ‫א‬ ַ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫אסט‬ ַ‫צוג‬ ‫בען‬ ּ‫בלײ‬ ּ ‫וועסט‬ ‫דו‬ ‫אז‬ ַ — .‫טרערען‬ ‫מיט‬ ‫איהר‬ ‫פערלויפען‬ ‫אויגען‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫אגט‬ ָ‫ז‬ ‫דער‬ ‫מיט‬ ‫בנדיג‬ ּ‫גע‬ ‫אך‬ ַ‫מ‬ ‫א‬ ַ ,‫לאה‬ ‫ענטפערט‬ — ,‫נישט‬ ‫קען‬ ‫איך‬ ,‫נישט‬ ‫קען‬ ‫איך‬ — .‫אנט‬ ַ‫ה‬ ‫איהר‬ ‫ס'איז‬ — ‫טרערען‬ ‫מיט‬ ‫זיך‬ ‫אשנדיג‬ ַ‫בעוו‬ ּ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫אכט‬ ַ‫מ‬ — ! ‫נישט‬ ‫קען‬ ‫זי‬ — ... ! ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫דער‬ ‫בען‬ ּ‫נע‬ ‫שווער‬ ‫ביטער‬ ּ .‫געקומען‬ ‫דיר‬ ‫צו‬ ‫בין‬ ּ ‫איך‬ ‫אז‬ ַ ,‫אמע‬ ַ‫מ‬ ,‫אך‬ ָ‫ד‬ ‫זעהסט‬ — ‫אס‬ ָ‫ד‬ ... ‫אר‬ ָ‫נ‬ .‫דיר‬ ‫אנק‬ ַ‫ד‬ ‫שענעם‬ ‫א‬ ַ ,‫געקומען‬ ‫ביסט‬ ּ ‫דו‬ ‫א‬ ָ‫י‬ ... ‫זי‬ ‫אגט‬ ָ‫ז‬ ,‫געקומען‬ — ‫אויף‬ ‫ווי‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫זיצט‬ ‫זי‬ .‫שווער‬ ‫איז‬ ‫אכטער‬ ָ‫ט‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ַ ,‫פיהלט‬ — ‫פיהלט‬ ‫ארץ‬ ַ‫ה‬ ‫אמעס‬ ַ‫מ‬ ‫איטליכע‬ ,‫אך‬ ָ‫שט‬ ‫א‬ ַ ‫איז‬ ‫בליק‬ ּ ‫איטליכער‬ ,‫רעדען‬ ‫איהרע‬ ‫אויגען‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫שווײגט‬ ‫זי‬ .‫פילקעס‬ ּ‫ש‬ ‫עס‬ ,‫אויס‬ ‫נישט‬ ‫עס‬ ‫אלט‬ ַ‫ה‬ ‫איך‬ ,‫אלד‬ ַ‫געוו‬ .‫אל‬ ַ‫ג‬ ‫ווי‬ ‫ביטער‬ ּ ,‫אס‬ ָ‫פערדר‬ ‫מיט‬ ‫פול‬ ‫איז‬ ‫מינע‬ .‫פ‬ ּ‫רי‬ ‫בעטער‬ ּ‫זי‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫ביז‬ ּ ‫מיר‬ ‫שנײדט‬ ... ! ‫אמע‬ ַ‫מ‬ — ?‫אכן‬ ַ‫מ‬ ‫בעסער‬ ,‫אהן‬ ָ‫ט‬ ‫געקענט‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫וויסטע‬ ‫די‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫וועה‬ — ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫אויסגעהן‬ ,‫בען‬ ּ‫אר‬ ַ‫שט‬ ‫און‬ ,‫שונא־ציון‬ ,‫זיך‬ ‫לעגען‬ ‫אטש‬ ָ‫ח‬ ‫אויסגעקומען‬ ‫מיר‬ ‫ס'איז‬ ?‫קינדער‬ ‫ברעקלעך‬ ּ ‫די‬ ‫פון‬ ‫ארען‬ ָ‫געוו‬ ‫אלט‬ ָ‫וו‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫און‬ .‫הונגער‬ ‫פונ'ם‬ ‫זיפץ‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ,‫לאה‬ ‫אכט‬ ַ‫מ‬ — ?‫ווערען‬ ‫זיי‬ ‫פון‬ ‫הײנט‬ ‫וועט‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫הײנט‬ ‫און‬ — .‫ארצען‬ ַ‫ה‬ ...‫דוד'ל‬ ‫און‬ ‫כלה‬ ּ ‫א‬ ַ ‫איז‬ ‫איידיל‬ ,‫איז‬ ‫שה‬ ׂ‫מע‬ ‫די‬ ‫ווי‬ ?‫הײנט‬ — ‫מישטעהנס‬ ,‫איידיל‬ ‫און‬ ... ‫אויגען‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫איטליכען‬ ‫בילמע‬ ּ ‫א‬ ַ ,‫ביינדעל‬ ּ‫בער‬ ּ‫אי‬ ‫איין‬ — ‫זיך‬ ‫טהוט‬ — !?‫דיר‬ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫איידילע‬ ‫צוהערען‬ ‫וועהטיג‬ ‫א‬ ַ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ‫ס'איז‬ !‫כלה‬ ּ ‫א‬ ַ ‫איז‬ ,‫אגט‬ ָ‫געז‬ 81 ‫בלײך‬ ּ ‫און‬ ‫אהן‬ ָ‫געט‬ ‫קרום‬ ‫א‬ ַ ‫זיך‬ ‫פלוצים‬ ּ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫שוועסטערל‬ ‫דער‬ ‫צו‬ ‫פ‬ ּ‫א‬ ַ‫ח‬ ‫א‬ ַ ‫לאה‬ ... ?‫ארצען‬ ַ‫ה‬ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫ווײטער‬ ?‫וועה‬ ‫טהוט‬ ,‫גוט‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫דיר‬ — ‫אנד‬ ַ‫וו‬ ‫די‬ ‫ווי‬ ‫ארען‬ ָ‫געוו‬ .‫אך‬ ָ‫שט‬ ‫א‬ ַ ‫זיך‬ ‫אזוי‬ ַ ‫אט‬ ַ‫גל‬ ,‫ארנישט‬ ָ‫ג‬ ,‫לאה‬ ,‫ניש'קשה‬ — .‫צו‬ ‫זיך‬ ‫לעג‬ ‫און‬ ‫ארײן‬ ַ ‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫אין‬ ‫געה‬ — ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫אן‬ ָ ‫זיך‬ ‫רופט‬ — ,‫נשמה‬ ,‫געה‬ — .‫אל‬ ַ‫ש‬ ‫מײן‬ ‫מיט‬ ‫אײן‬ ‫גוט‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫זי‬ ‫דעק‬ ‫און‬ ‫איהר‬ ‫מיט‬ ,‫דוד'ל‬ ,‫געה‬ .‫פ‬ ּ‫קע‬ ‫אזטע‬ ָ‫בגעל‬ ּ‫א‬ ָ‫אר‬ ַ ‫מיט‬ ‫אומעטיג‬ ‫אוועק‬ ַ ‫געהען‬ ‫און‬ ‫אויף‬ ‫זיך‬ ‫בען‬ ּ‫הוי‬ ‫קינדער‬ ‫ביידע‬ ּ ‫אגט‬ ָ‫ז‬ — ! ‫כלה‬ ּ ‫וויסטע‬ ‫א‬ ַ ,‫כלה‬ ּ ‫א‬ ‫בעך‬ ּ‫נע‬ ‫יא‬ ,‫כלה‬ ּ ‫א‬ ‫איז‬ ‫איידיל‬ !‫תכליתים‬ ּ ‫שענע‬ — ‫שוין‬ ‫און‬ ‫בליהען‬ ּ ‫בען‬ ּ‫אנגעהוי‬ ָ ‫ערשט‬ ,‫רויז‬ ‫יונגע‬ ‫א‬ ַ — ‫פ‬ ּ‫א‬ ָ‫ק‬ ‫מיטן‬ ‫אקלענדיג‬ ָ‫ש‬ ,‫בט‬ ּ‫בעטרי‬ ּ ‫לאה‬ ... ‫ארט‬ ַ‫פערד‬ ‫שיטסט‬ ‫דו‬ ‫און‬ ‫כות‬ ּ‫מ‬ ‫מיט‬ ‫פול‬ ‫איך‬ ‫ב‬ ּ‫א‬ ָ‫ה‬ ‫ארץ‬ ַ‫ה‬ ‫א‬ ַ !‫אויס‬ ‫נישט‬ ‫עס‬ ‫אלט‬ ַ‫ה‬ ‫איך‬ ,‫לאה‬ — ‫געקענט‬ ‫איך‬ ‫ב‬ ּ‫א‬ ָ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫שולדיג‬ ‫איך‬ ‫בין‬ ּ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫אלד‬ ַ‫געוו‬ .‫וואונדען‬ ‫די‬ ‫אויף‬ ‫אלץ‬ ַ‫ז‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫מיר‬ !‫רחמנות‬ ‫ב‬ ּ‫א‬ ָ‫ה‬ ,‫רחמנות‬ ‫אלד‬ ַ‫געוו‬ ?‫אן‬ ָ‫טה‬ ‫אהין‬ ָ‫וו‬ .‫שלמה‬ ‫ערגיץ‬ ‫איז‬ ‫וואו‬ ,‫זעהן‬ ‫בעסער‬ ּ ‫קום‬ ... !‫אמעניו‬ ַ‫מ‬ ,‫גענוג‬ ,‫גענוג‬ ,‫נו‬ — ?‫אלען‬ ַ‫פערפ‬ ‫ווי‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫אפט‬ ָ ‫אזוי‬ ַ ‫עס‬ ‫ער‬ ‫ווערט‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ,‫מיר‬ ‫בײ‬ ּ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫ווינטער‬ ‫הײנטיגען‬ ‫דעם‬ .‫בייז‬ ּ ‫וויסען‬ ‫אזוי‬ ַ ‫איך‬ ‫אל‬ ָ‫ז‬ — ‫בײ‬ ּ ‫און‬ ,‫זיך‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫גמרא‬ ‫לערנען‬ ‫אג‬ ָ‫ארט‬ ַ‫פ‬ ‫אויפשטעהען‬ ‫פלעגט‬ .‫לערנען‬ ‫אין‬ ‫אכט‬ ַ‫בר‬ ּ‫פער‬ ‫ער‬ ‫מיר‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫ארץ‬ ַ‫ה‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ .‫זוהן‬ ‫א‬ ַ‫אז‬ ַ ‫פון‬ ‫אלען‬ ָ‫אנגעקוו‬ ָ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ .‫קינדער‬ ‫די‬ ‫מיט‬ — ‫אג‬ ָ‫ט‬ ‫ביטען‬ ּ‫בערגע‬ ּ‫אי‬ ‫ווי‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫ער‬ ‫איז‬ ‫בער‬ ּ‫א‬ ָ ‫צײט‬ ‫לעצטע‬ ‫די‬ .‫איהם‬ ‫אויף‬ ‫קוקנדיג‬ ‫געפרעהט‬ ‫זיך‬ ‫אזוי‬ ַ ‫אל‬ ָ‫ז‬ ‫איך‬ ,‫טענטעלט‬ ,‫בט‬ ּ‫שרײ‬ ,‫אכט‬ ַ‫פערטר‬ ‫תמיד‬ ּ ,‫זײט‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫גמרא‬ ‫די‬ .‫ארען‬ ָ‫געוו‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫עס‬ ,‫ארען‬ ָ‫געוו‬ ‫ארם‬ ַ‫וו‬ ‫ס'איז‬ ‫זינד‬ ‫און‬ .‫אזוינס‬ ַ ‫טענטעלט‬ ‫ער‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫צער‬ ‫פון‬ ‫וויסען‬ ‫אליין‬ ַ ‫איינער‬ ‫שטענדיג‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫אנקעט‬ ָ‫בל‬ ּ ,‫אצען‬ ָ‫פר‬ ּ‫ש‬ ‫צו‬ ,‫אקסען‬ ַ‫וו‬ ‫צו‬ ‫אומעטום‬ ‫בען‬ ּ‫אנגעהוי‬ ָ ‫אלט‬ ָ‫וו‬ ‫מיטעל‬ ‫איין‬ ?‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫ווייסט־דו‬ ‫אמר‬ ָ‫ת‬ ּ ,‫אמט‬ ַ‫פערפל‬ ,‫אגען‬ ָ‫פערטר‬ ‫אלץ‬ ַ .‫ארום‬ ַ ‫אלד‬ ַ‫וו‬ ‫אין‬ ... ‫שלימ'מזל‬ ‫א‬ ַ ,‫פנים‬ ּ ‫א‬ ַ ,‫בער‬ ּ‫א‬ ָ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ,‫אכען‬ ַ‫מ‬ ‫חתונה‬ — ‫געווען‬ ?‫ארויס‬ ַ ‫עס‬ ‫זעהסט־דו‬ ,‫אמע‬ ַ‫מ‬ ,‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫אין‬ — ‫מיר‬ ‫מען‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫אנדערער‬ ַ ‫דער‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫איינע‬ ‫כלות‬ ּ ‫דרײ‬ .‫אגען‬ ָ‫ז‬ ‫צו‬ ‫וועהטיג‬ ‫א‬ ַ ‫ס'איז‬ — ‫א‬ ַ ‫איז‬ ‫איינע‬ ?‫אויס‬ ‫זיך‬ ‫אזט‬ ָ‫ל‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫און‬ .‫אנקוקען‬ ָ ‫זיי‬ ‫אהרען‬ ָ‫געפ‬ ‫בין‬ ּ ‫איך‬ .‫איהם‬ ‫אר‬ ַ‫פ‬ ‫גערעדט‬ ‫אויף‬ ‫הינקט־צו‬ ‫דריטע‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫אז‬ ָ‫נ‬ ‫פלעטשטער‬ ּ‫צוגע‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ‫צווייטע‬ ‫די‬ ,‫אויג‬ ‫איין‬ ‫אויף‬ ‫בלינדע‬ ּ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫נישט‬ — ‫אכען‬ ַ‫מ‬ ‫חתונה‬ ‫מילא‬ ... ‫אזוי‬ ַ ,‫פנים‬ ּ ‫א‬ ַ ,‫שוין‬ ‫איז‬ ‫זײנס‬ ‫מזל‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ .‫פיסעל‬ ‫א‬ ַ ‫נישט‬ ‫ער‬ ‫וויל‬ ‫דערפון‬ ,‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫לערנען‬ ‫און‬ ‫זיצען‬ ,‫ארײן‬ ַ ‫ישיבות‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫ווײטער‬ ?‫דען־זשע‬ ‫גענוג‬ !‫תכליתים‬ ּ ‫דײנע‬ ‫מיט‬ ,‫ישיבות‬ ‫דײנע‬ ‫מיט‬ ,‫ער‬ ‫אגט‬ ָ‫ז‬ ,‫צורוה‬ ‫מיך‬ ‫אז‬ ָ‫ל‬ .‫הערען‬ ‫זיך‬ ‫בן‬ ּ‫רײ‬ .‫זיך‬ ‫געריבען‬ ,‫אנק‬ ַ‫ב‬ ּ ‫די‬ ‫געקוועטשט‬ ‫גענוג‬ ,‫טעג‬ ‫געגעסן‬ ,‫פנים‬ ּ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫ארצט‬ ַ‫געשוו‬ ‫גענוג‬ !‫פע‬ — ‫אטע‬ ַ‫שמ‬ ‫א‬ ַ ‫ווערען‬ ‫און‬ ‫בן‬ ּ‫אויסרײ‬ ‫מיך‬ ‫וועל‬ ‫איך‬ ‫ביז‬ ּ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫ווײטער‬ ,‫בחור‬ ּ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫ביסעל‬ ּ ‫א‬ ַ ‫לשון‬ ‫א‬ ַ ‫הערסט‬ ‫דו‬ ... ‫אויך‬ ‫מיר‬ ‫אהן‬ ָ ‫אונז‬ ‫בײ‬ ּ ‫אטעס‬ ַ‫שמ‬ ‫בענע‬ ּ‫אויסגערי‬ ‫א‬ ַ ‫ווי‬ ,‫אלסט־דו‬ ָ‫וו‬ ‫אמר‬ ָ‫ת‬ ּ ‫אליין‬ ַ ‫ער‬ ‫איז‬ ‫אט‬ ָ ,‫ער‬ ‫געהט‬ ‫אט‬ ָ ,‫א‬ ַ‫ש‬ — !‫בחור‬ ּ ‫בצעהניעהריגען‬ ּ‫זי‬ ‫א‬ ַ .‫זיך‬ ‫אזוי‬ ַ ‫אט‬ ַ‫גל‬ ‫אהן‬ ָ‫ט‬ ‫רעד‬ ‫א‬ ַ ‫איהם‬ ‫מיט‬ ‫פריווט‬ ּ‫גע‬ ,‫שוועסטער‬ ‫אויגען‬ ‫ברענענדיגע‬ ּ ‫און‬ ‫שטערען‬ ‫הויכען‬ ‫א‬ ַ ,‫אר‬ ָ‫ה‬ ‫געגרײזלטע‬ ‫ארצע‬ ַ‫שוו‬ ‫מיט‬ ‫בחור'ל‬ ּ ‫א‬ ַ ‫ער‬ ‫אז‬ ַ ,‫אזוי‬ ַ ‫פערטיפט‬ ‫ארק‬ ַ‫שט‬ ,‫ביכעל‬ ּ ‫א‬ ַ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫געהענדיק‬ ‫לייענט‬ ‫ער‬ .‫אלד‬ ַ‫וו‬ ‫פונ'ם‬ ‫זיך‬ ‫ווײזט‬ .‫איהם‬ ‫ארום‬ ַ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫נישט‬ ‫זעהט‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ‫שוועסטער‬ ‫די‬ ‫אכט‬ ַ‫מ‬ — !‫שלמה‬ ‫אכט‬ ַ‫פערטר‬ ‫אזוי‬ ַ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫א‬ ַ‫ה‬ — .‫וועג‬ ‫אויפ'ן‬ ‫איהם‬ ‫בשטעלענדיג‬ ּ‫א‬ ָ ,‫שמייכעלע‬ 82 ‫אין‬ ‫ווײטער‬ ‫ארײן‬ ַ ‫ער‬ ‫קוקט‬ ‫אקי‬ ַ‫ט‬ ‫אלד‬ ַ‫ב‬ ּ ‫און‬ ‫פ‬ ּ‫א‬ ַ‫ח‬ ‫א‬ ַ ‫שלמה‬ ‫זיך‬ ‫טהוט‬ !‫לאה‬ ,‫א‬ ַ‫א־‬ ַ — .‫ביכעל‬ ּ ,‫לאה‬ ‫אגט‬ ָ‫ז‬ — ‫עולם‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫ניט‬ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ,‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫העט־העט‬ ‫ביסט־דו‬ ּ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ — ?‫אזוינס‬ ַ ‫ט‬ ‫ר‬ ‫א‬ ָ ‫ד‬ ,‫דיך‬ ‫בעט‬ ּ ‫איך‬ ,‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ — ‫ביכעל‬ ּ ‫אויפ'ן‬ ‫איהם‬ ‫אנט‬ ַ‫ה‬ ‫די‬ ‫ארויפלעגנדיג‬ ַ ‫א‬ ָ‫ד‬ — ‫שוועסטער‬ ‫די‬ ‫אנקוקענדיג‬ ָ ,‫שלמה‬ ‫ענטפערט‬ — ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ — ... ‫צרות‬ ‫איז‬ ‫איהר‬ ‫זיך‬ ‫שטעלען‬ ‫אויגען‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫און‬ ‫לאה‬ ‫אן‬ ָ ‫זיך‬ ‫רופט‬ !‫שלמה‬ ,‫יום־טוב‬ ‫אויס‬ — .‫קום‬ .‫הײנט‬ ‫רעדען‬ ‫אמיר‬ ָ‫ל‬ ,‫רעדען‬ ‫צו‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫איך‬ ‫אהר‬ ָ‫פ‬ ‫ארגען‬ ָ‫מ‬ — ‫טרערען‬ ‫די‬ ‫אזענדיג‬ ָ‫בערל‬ ּ‫אי‬ ,‫ארײן‬ ַ ‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫אין‬ ‫אוועק‬ ַ ‫אויסרעד‬ ‫איין‬ ‫אונטער‬ ‫געהט‬ ‫אמע‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ,‫אהער‬ ַ‫אהין־‬ ַ ,‫ארום‬ ַ ‫אצירען‬ ַ‫פ‬ ּ‫ש‬ ,‫שוועסטער‬ ‫דער‬ ‫מיט‬ ‫ברודער‬ ּ ‫דער‬ ,‫זיי‬ ‫און‬ ,‫אליין‬ ַ ‫קינדער‬ ‫אין‬ ‫נישט‬ ‫אר‬ ָ‫ג‬ ,‫אויס‬ ‫זעהט‬ ‫עס‬ ‫ווי‬ ,‫און‬ ,‫שמועס‬ ‫ברײטען‬ ּ ‫א‬ ַ ,‫ווײטען‬ ‫א‬ ַ ‫אין‬ ‫אהן‬ ָ‫ארײנגעט‬ ַ ‫ביידע‬ ּ .‫שמועס‬ ‫פרעהליכען‬ ‫קיין‬ ‫געווימעל‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫גערויש‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫ווערט‬ ‫שטילער‬ ,‫שטילער‬ .‫אכט‬ ַ‫נ‬ ‫די‬ ‫צו‬ ‫אלט‬ ַ‫פ‬ ‫דערווײל‬ ‫און‬ ‫אלד‬ ַ‫וו‬ .‫הימעל‬ ‫אין‬ ‫שטערענדלעך‬ ‫אן‬ ָ ‫זיך‬ ‫צינדען‬ ‫אנדערע‬ ַ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫איינס‬ .‫ארום‬ ַ ‫און‬ ‫ארום‬ ַ ‫ארמע‬ ַ‫וו‬ ‫מילדע‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫זיי‬ ‫ארוויגט‬ ַ‫פ‬ ,‫זיי‬ ‫גלעט‬ ‫עס‬ .‫רוהט‬ ‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫אלסדינג‬ ַ ,‫שווײגט‬ ‫פעלד‬ ‫דערצעהלען‬ ,‫אקען‬ ַ‫קוו‬ ‫בעס‬ ּ‫א‬ ַ‫זש‬ ,‫לידיל‬ ‫שען‬ ‫א‬ ַ ‫זיי‬ ‫זינגט‬ ‫אוויי‬ ָ‫אל‬ ָ‫ס‬ ‫דער‬ .‫וועסנע־ווינטעל‬ ‫אטען‬ ָ‫ש‬ ‫דעם‬ ‫אונטער‬ ‫אפט‬ ָ‫של‬ ‫עס‬ .‫אפט‬ ָ‫של‬ ‫בעשעפעניש‬ ּ ‫אטס‬ ָ‫ג‬ ‫און‬ — ‫שיות‬ ׂ‫מע‬ ‫אלטע‬ ַ ‫זייערע‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫אר‬ ָ‫נ‬ ,‫שטיל‬ ,‫א‬ ַ‫ש‬ .‫אן‬ ַ‫טומ‬ ‫מיט‬ ‫בערגעדעקט‬ ּ‫אי‬ ,‫טײך‬ ‫דער‬ ‫אויך‬ ‫טשערעט‬ ‫און‬ ‫ביימער‬ ּ ‫פון‬ .‫אטש‬ ַ‫פ‬ ּ ‫א‬ ַ ‫איהם‬ ‫אנגט‬ ַ‫דערל‬ ‫און‬ ‫פיש‬ ‫א‬ ַ ‫אונטען‬ ‫פון‬ ‫ארף‬ ַ‫וו‬ ‫א‬ ַ ‫זיך‬ ‫טהוט‬ ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫פטר'ט‬ ּ ‫מען‬ — ‫אויף‬ ‫אצינד‬ ַ ‫הויזגעזינד‬ ‫אנצע‬ ַ‫ג‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫איז‬ ‫אקעגען‬ ַ ‫מליניצער‬ ‫א‬ ָ‫חנ‬ ‫בײ‬ ּ ,‫כלים‬ ּ ‫זײנע‬ ‫אלע‬ ַ ‫מיט‬ ‫אק‬ ַ‫פ‬ ּ ‫און‬ ‫אק‬ ַ‫ה‬ ,‫איהם‬ ‫פטר'ן‬ ּ'‫ארויס‬ ַ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ‫און‬ ,‫ב‬ ּ‫שטו‬ ‫פון‬ ‫פסח‬ ּ ‫דעם‬ ‫ארויס‬ ַ ‫עס‬ ‫חן‬ ‫וויפעל‬ ,‫בונו־של־עולם‬ ּ ּ‫ר‬ ‫אך‬ ַ .‫מרה־שחורה‬ ‫א‬ ַ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫נשמה‬ ‫יודענס‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫אן‬ ָ ‫אכט‬ ַ‫מ‬ ‫די‬ ‫אין‬ ,‫בייטעל‬ ּ ‫בײכיגען‬ ּ ‫גרויסען‬ ‫דעם‬ ‫אין‬ ,‫פ‬ ּ‫א‬ ָ‫ט‬ ‫ארעווען‬ ַ‫פ‬ ּ ‫פסח'דיגן‬ ּ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫ליגט‬ ‫אנץ‬ ַ‫ג‬ ‫א‬ ַ ‫פון‬ ‫נעכט‬ ‫אלע‬ ַ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫גלעזעל‬ ‫אייגענע‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ !‫גלעזלעך‬ ‫און‬ ‫פלעשלעך‬ ,‫אקרעטעס‬ ַ‫מ‬ ... ‫כוס‬ ּ ‫א‬ ַ ‫עס‬ ‫איז‬ ,‫פסח‬ ּ ‫פון‬ ‫אכט‬ ַ‫נ‬ ‫די‬ ,‫הזה‬ ‫חלילה‬ ,‫קעלישיקעל‬ ‫א‬ ַ ‫אסט‬ ָ‫פר‬ ּ ‫אזעלכעס‬ ַ ‫איז‬ ‫אהר‬ ָ‫י‬ ‫וועלכע‬ ,‫צײטען‬ ‫אלטע‬ ַ ‫אין‬ ‫אויך‬ ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫אהנט‬ ָ‫דערמ‬ ‫עס‬ ,‫ווערטער‬ ‫פיס‬ ּ‫ע‬ ‫רעדט‬ ‫עס‬ ,‫שײנט‬ ‫עס‬ ‫דער‬ ... ‫בעס‬ ּ‫א‬ ָ‫ב‬ ּ ,‫זיידעס‬ ‫פון‬ ‫אייניקלעך‬ ‫גרוס‬ ‫א‬ ַ ‫זיך‬ ‫הערט‬ ‫עס‬ ‫און‬ ,‫בט‬ ּ‫בערגעלע‬ ּ‫אי‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫עס‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ,‫יודען‬ ‫דעם‬ ‫פיהלען‬ ‫שווער‬ ‫פט‬ ּ‫בערהוי‬ ּ‫אי‬ ‫זיך‬ ‫אזט‬ ָ‫ל‬ ‫אך‬ ָ‫וו‬ ‫צו‬ ‫יום־טוב‬ ‫פון‬ ‫אנג‬ ַ‫בערג‬ ּ‫אי‬ ,‫פריץ‬ ּ ‫אויס‬ — ‫פסח‬ ּ ‫דעם‬ ‫מיט‬ ‫זיך‬ ‫געזעגענען‬ ‫בײ'ם‬ ּ ‫געמיט‬ ‫אויפ'ן‬ ‫איהם‬ ‫איז‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫שווערער‬ ... ! ‫אך‬ ָ‫י‬ ‫א‬ ַ ‫ווײטער‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫עס‬ ‫וועלכן‬ ,‫אגען‬ ָ‫וו‬ ‫א‬ ַ ‫אזט‬ ָ‫געל‬ ‫זיך‬ ‫מליניצא‬ ‫פון‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫פריה‬ ‫אנץ‬ ַ‫ג‬ ‫ארגען‬ ָ‫מ‬ ,‫צולעגט‬ ‫נעכטען‬ ‫געלעגען‬ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫פע‬ ּ‫א‬ ַ‫שק‬ ‫אלטע‬ ַ ‫די‬ ‫אליין‬ ַ ‫כבוד‬ ּ ‫איהר‬ ‫מיט‬ ‫פט‬ ּ‫געשלע‬ ‫אויף‬ ‫אגען‬ ָ‫וו‬ ‫אין‬ ‫בען‬ ּ‫אוי‬ .‫אז‬ ָ‫גר‬ ‫גרינעם‬ ‫אויפ'ן‬ ‫פרײ‬ ‫און‬ ‫אנק‬ ַ‫פר‬ ‫זיך‬ ‫קויקלענדיג‬ ‫מחילה‬ ‫דער‬ ‫אויף‬ ‫זיצט‬ ‫זיהן‬ ‫א'ס‬ ָ‫חנ‬ ‫פון‬ ‫איינער‬ .‫לאה‬ ‫זיצט‬ ‫קישען‬ ‫גרויסער‬ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ‫אכען‬ ַ‫ז‬ ‫פעקלעך‬ ּ ‫צו‬ ‫נישט‬ ,‫וועגען‬ ‫יוצא‬ ‫פון‬ ,‫זיך‬ ‫אזוי‬ ַ ‫אט‬ ַ‫גל‬ ,‫אנט‬ ַ‫ה‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫בײטשעל‬ ּ ‫א‬ ַ ‫מיט‬ ,‫קעלניע‬ ‫און‬ ‫איהם‬ ‫פון‬ ‫עלטער‬ ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫צוויי‬ ‫כמעט‬ ּ ‫איז‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ,‫בעך‬ ּ‫נע‬ ‫זקנה‬ ‫די‬ ‫חלילה‬ ‫דערמיט‬ ‫אליידיגען‬ ַ‫ב‬ ּ ,‫אסען‬ ַ‫געל‬ ‫וועג‬ ‫איהר‬ ‫זיך‬ ‫געהט‬ ‫זי‬ .‫געפיהרט‬ ,‫השלום‬ ‫עליו‬ ,‫זײנעם‬ ‫זיידען‬ ‫דעם‬ ‫אך‬ ָ‫נ‬ ‫אט‬ ָ‫ה‬ ‫טרײער‬ ‫א‬ ַ ‫ווי‬ ,‫אזט‬ ָ‫ל‬ ‫הונט‬ ‫דער‬ ‫צוציק‬ ‫און‬ ,‫אן‬ ָ ‫שטעהט‬ ‫איהר‬ ‫ווי‬ ,‫פײן‬ ,‫שען‬ ‫זיך‬ ‫העצקנדיג‬ ‫די‬ ‫צווישען‬ ‫איהר‬ ‫זיך‬ ‫אנטערט‬ ָ‫פל‬ ּ ,‫אקעגען‬ ַ ‫איהר‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫דרעהט‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ‫ב׃‬ ּ‫א‬ ָ ‫נישט‬ ‫זי‬ ,‫געזעלען‬ ‫איהרע‬ ‫אווקענדיג‬ ַ‫אנה‬ ָ ‫און‬ ‫אונטערשפרינגענדיג‬ ‫אלז‬ ַ‫ה‬ ‫אויפ'ן‬ ‫איהר‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫היינגט‬ ‫א‬ ָ‫ד‬ ;‫פיס‬ 83 ‫וועג‬ ‫דעם‬ ‫איהר‬ ‫ארלויפט‬ ַ‫פ‬ ,‫אג‬ ָ‫י‬ ‫א‬ ַ ‫פענדום‬ ּ‫הענדום־‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫טהוט‬ ‫אך‬ ָ‫דערנ‬ ,‫אויערען‬ ‫פולע‬ ‫און‬ ‫צונג‬ ‫א‬ ַ ‫ארויסשטעקענדיג‬ ַ ,‫ארט‬ ָ‫ד‬ ‫איהר‬ ‫אויף‬ ‫ארטן‬ ַ‫וו‬ ‫זיך‬ ‫שטעלט‬ ‫און‬ ‫העט־ווײט‬ ‫אר‬ ָ‫פ‬ ּ ‫א‬ ַ ‫אין‬ ‫אגען‬ ָ‫וו‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫אזוי‬ ַ ‫זיך‬ ‫העצקענדיג‬ ‫און‬ ‫שפילענדיג‬ .‫זײטען‬ ‫די‬ ‫מיט‬ ‫אכענדיג‬ ַ‫מ‬ .‫ארק‬ ַ‫מ‬ ‫אויפ'ן‬ ‫גלײך‬ ...‫ק‬ ‫אין‬ ‫אהרען‬ ָ‫ארײנגעפ‬ ַ ‫ארום‬ ַ ‫שעה‬ ,‫אג‬ ַ‫פערל‬ ‫מענדעלע‬ ‫ארשע׃‬ ַ‫)וו‬ ‫מוכר־ספרים‬ ‫מענדעלע‬ ‫ון‬ ּ‫פ‬ ‫ווערק‬ ‫אלע‬ ַ :‫אין‬ ,‫חײמ'ס‬ '‫ר‬ ‫שלמה‬ ,‫אוויטש‬ ָ‫אמ‬ ַ‫אבר‬ ַ ‫ב‬ ֿ‫יעק‬ ‫]שלום‬ [10‫־‬3 .‫ז‬ ,18 .‫ב‬ ,(‫־‬1928 ____________________________________________________________ 84 Russian measure = 1 km ‫־ן‬ ‫דע‬ ,‫ארסט‬ ָ‫װי‬ = ‫וויערסט‬ (en)circle, surround ‫ארומגערינגלט‬ ַ ‫ארומרינגעלן‬ ַ flow, stream ‫פלייצט‬ ֿ‫גע‬ ‫פלייצן‬ ֿ green growth ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫ארג‬ ַ‫גרינוו‬ inhabitant, resident ‫־ס‬ ‫דער‬ ,‫ײנוווינער‬ ַ‫א‬ round ‫ײלעכיק‬ ַ‫ק‬ = ‫ײלעכדיק‬ ַ‫ק‬ beam, lumber ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫בערווענע‬ (members of a) household ‫־ער‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫הויזגעזינד‬ lessee ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫אר‬ ַ‫ארענד‬ ַ claim, right ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫אקע‬ ָ‫אז‬ ַ‫]כ‬ ‫חזקה‬ hide, conceal ‫ארגן‬ ָ‫ארב‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ארגן‬ ָ‫ארב‬ ַ‫פ‬ ֿ corner ‫־ען‬ ‫דער‬ ,‫ווינקל‬ tear/rip off or apart ‫פגעריסן‬ ּ‫א‬ ָ ‫ײסן‬ ַ‫פר‬ ּ‫א‬ ָ highway ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫אקט‬ ַ‫טר‬ narrow, thin ‫אל‬ ָ‫שמ‬ meander ‫געשלענגלט‬ ‫זיך‬ ‫שלענגלען‬ valley ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫אל‬ ָ‫ט‬ scattered ‫צעזײט‬ = ‫צוזײט‬ make noise ‫גערעשט‬ [‫אשן‬ ַ‫]ר‬ ‫רעשן‬ here: intead of that ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ‫דער‬ ‫זיך‬ [‫]געגריבלט‬ ‫גריבלען‬ ‫און‬ [‫]געשװיבלט‬ ‫שוויבלען‬ swarm (as with bees or gnats) swamp, bog, marsh ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫פ‬ ּ‫זומ‬ creature, creation ‫־ן‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫פעניש‬ ֿ‫אשע‬ ַ‫ב‬ animal, beast ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫ײע‬ ַ‫]כ‬ ‫חיה‬ bird [‫פעס‬ ֿ‫]אוי‬ ‫־ות‬ ‫דער‬ ,[‫אף‬ ָ] ‫עוף‬ racket ‫ל''ר‬ [‫]קױלעס‬ ‫קולות‬ song ‫־ען‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫אנג‬ ַ‫געז‬ quack ‫אקעט‬ ַ‫געקר‬ ‫אקען‬ ַ‫קר‬ quack ‫אקעט‬ ָ‫געקוו‬ ‫אקען‬ ָ‫קוו‬ smack ‫געשמוצערט‬ ‫שמוצערן‬ chirp ‫געגרילצט‬ ‫גרילצען‬ howl ‫געווויעט‬ ‫ווויען‬ = ‫איען‬ ָ‫וו‬ howl ‫געהוילט‬ ‫הוילען‬ roar ‫געברומט‬ ‫ברומען‬ get lost ‫אנדשעט‬ ָ‫ארבל‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫אנדזשען‬ ָ‫ארבל‬ ַ‫פ‬ ֿ is carried/audible ‫אגט‬ ָ‫ארטר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫זיך‬ ‫אגן‬ ָ‫ארטר‬ ַ‫פ‬ ֿ noise, rushing ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫רוישן‬ wheel ‫רעדער‬ ‫דער‬ ,‫אד‬ ָ‫ר‬ beat, knock ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫פן‬ ּ‫א‬ ַ‫קל‬ grinding, milling ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫אלן‬ ָ‫מ‬ at the end of [‫אכרען־שעל‬ ַ] ‫של‬ ‫אחרון‬ tear, rip ‫צעריסן‬ ‫ײסן‬ ַ‫צער‬ drive away ‫צעטריבן‬ ‫ײבן‬ ַ‫צעטר‬ mild, tender ‫מילד‬ taking/picking up ‫פנדיק‬ ּ‫א‬ ַ‫פכ‬ ֿ‫אוי‬ = ‫פנדיק‬ ּ‫א‬ ַ‫פח‬ ֿ‫אוי‬ each, every ‫איטלעכער‬ charm, grace, appeal ‫־ען‬ ‫דער‬ ,[‫]כיין‬ ‫חן‬ willow ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫ווערבע‬ man’s long coat ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫פיצע‬ ּ‫זשו‬ = ‫זופיצע‬ in flocks ‫ײז‬ ַ‫אטעסוו‬ ַ‫טש‬ splash ‫פליושקעט‬ ּ‫גע‬ ‫פליושקען‬ ּ = ‫זיך‬ ‫פליסקען‬ ּ islet ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫פע‬ ּ‫וויס‬ duck ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫אטשקע‬ ַ‫ק‬ reeds ‫דער‬ ,‫טשערעט‬ sound, noise ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫געהילך‬ whistle ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫סווישטש‬ = ‫געשווישטש‬ swallow ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫אלב‬ ַ‫שוו‬ flutter, flap ‫אטערט‬ ַ‫פל‬ ֿ‫גע‬ ‫אטערן‬ ַ‫פל‬ ֿ soar, hover, glide ‫געשוועבט‬ ‫שוועבן‬ carry away, bear ‫אגן‬ ָ‫ארטר‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫אגן‬ ָ‫ארטר‬ ַ‫פ‬ ֿ repair, mend, fix ‫ארריכט‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ארריכטן‬ ַ‫פ‬ ֿ welcome [‫א‬ ָ‫אב‬ ַ‫ארעכ‬ ָ‫]ב‬ ‫ברוך־הבא‬ stork ‫־ען‬ ‫דער‬ ,‫בושל‬ in a propitious hour [‫אזל‬ ַ‫]לעמ‬ ‫למזל‬ female stork ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫בושעליכע‬ look at ‫אכט‬ ַ‫אטר‬ ַ‫ב‬ ‫אכטן‬ ַ‫אטר‬ ַ‫ב‬ point, peak ‫־ן‬ ‫די‬/‫דער‬ ,‫פיץ‬ ּ‫ש‬ stilt ‫־ן‬ ‫דע‬ ,‫אלץ‬ ָ‫שט‬ = ‫שטעלץ‬ proud, self-confident ‫פערדיק‬ ֿ‫א‬ ָ‫ה‬ puddle ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫אלוזשע‬ ַ‫ק‬ = ‫אליזשע‬ ַ‫ק‬ frog ‫־עס‬ ‫די‬ ,‫אבע‬ ַ‫זש‬ snout, muzzle ‫־עס‬ ‫דער‬ ,‫פיסק‬ hum, drone ‫געזשוזשעט‬ ‫זשוזשען‬ = ‫זוזשען‬ now ‫איצט‬ = ‫אצינד‬ ַ unbutton ‫פיליעט‬ ּ‫צעש‬ ‫צעשפיליען‬ yawn ‫געגענעצט‬ ‫ענעצן‬°‫ג‬ express, say ‫אויסגערעדט‬ ‫אויסרעדן‬ nap, snooze ‫דער‬ ,‫דרעמל‬ essence, substance ‫דער‬ ,[‫אך‬ ָ‫]ט‬ ‫תוך‬ dam, dike ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫גרעבליע‬ lord, landowner [‫פריצים‬ ּ] ‫־ים‬ ‫דער‬ ,[‫אריץ‬ ָ‫פ‬ ּ] ‫פריץ‬ ּ necessary ‫נייטיק‬ = ‫נויטיק‬ mare ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫פע‬ ּ‫א‬ ַ‫שק‬ elderly female ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫]סקיינע‬ ‫זקנה‬ pardon the expression [‫]מעכילע‬ ‫מחילה‬ lie stretched out ‫צעלייגט‬ ‫צעלייגן‬ roll ‫ײקלט‬ ַ‫געק‬ ‫זיך‬ ‫ײקלען‬ ַ‫ק‬ = ‫קויקעלן‬ and so forth, etc. [‫]אוכדוימע‬ ‫וכדומה‬ economy, household ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫תישקייט‬ ּ‫בעל־הב‬ occupy, be busy ‫פטיקט‬ ֿ‫אשע‬ ַ‫ב‬ ‫פטיקן‬ ֿ‫אשע‬ ַ‫ב‬ sluice, mill run ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫אווקע‬ ַ‫אסט‬ ַ‫ז‬ here: steady stream ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫גוס‬ impact, power ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫פעט‬ ּ‫אימ‬ noise ‫־ן‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫גערויש‬ birch- ‫בערעזען‬ split, crack ‫פעלטער‬ ּ‫ש‬ ‫דער‬ ,‫אלט‬ ַ‫פ‬ ּ‫ש‬ tasty ‫אק‬ ַ‫געשמ‬ juice, sap ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫פט‬ ֿ‫א‬ ַ‫ז‬ stain, spot ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫פלעק‬ ֿ skin, hide, pelt ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫פעל‬ ֿ leftovers, remainders ‫ל''ר‬ ‫שיריים‬ lick up/off ‫פגעלעקט‬ ּ‫א‬ ָ ‫פלעקן‬ ּ‫א‬ ָ tail ‫־ען‬ ‫דער‬ ,‫וויידל‬ madly [‫]מעשוגענער־‬ ‫משוגענער־װײז‬ squeak, grate, creak ‫פישטשעט‬ ּ‫־גע‬ ‫פישטשען‬ ּ‫אונטער‬ strange, queer ‫משונע‬ voice ‫קעלער‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,[‫אל‬ ָ‫]ק‬ ‫קול‬ beam ‫קלעצער‬ ‫דער‬ ,‫אץ‬ ָ‫קל‬ pine ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫אסנע‬ ָ‫ס‬ elderly ‫אגט‬ ָ‫אט‬ ַ‫ב‬ lean (on) ‫אנגעלענט‬ ָ ‫זיך‬ ‫אנלענען‬ ָ curled ‫געקרויזט‬ curl, lock, tress ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫אק‬ ָ‫ל‬ cheerful, well-ordered ‫אמט‬ ַ‫פגער‬ ֿ‫אױ‬ = ‫פגערוימט‬ ֿ‫אוי‬ sad, gloomy ‫אראומערט‬ ַ‫פ‬ ֿ anxious, worried ‫ארגט‬ ָ‫ארז‬ ַ‫פ‬ ֿ lament ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫]קינע‬ ‫קינה‬ 85 agitated, upset ‫אגן‬ ָ‫צעטר‬ suffocate ‫זיך‬ ‫שטיקן‬ thank God [‫אשעם‬ ַ‫ארעכ‬ ָ‫]ב‬ ‫ברוך־השם‬ trouble, distress ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫ארע‬ ָ‫]צ‬ ‫צרה‬ bother, annoy ‫ארט‬ ַ‫גע‬ ‫ארן‬ ַ overflow ‫פן‬ ֿ‫א‬ ָ‫ארל‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫פן‬ ֿ‫ארלוי‬ ַ‫פ‬ ֿ needle ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫פילקע‬ ּ‫ש‬ look, glimpse ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫בליק‬ stab ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫אך‬ ָ‫שט‬ face, look ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫מינע‬ resentment, chagrin ‫דער‬ ,‫אס‬ ָ‫ארדר‬ ַ‫פ‬ ֿ gall, malice ‫די‬ ,‫אל‬ ַ‫ג‬ good heavens! ‫אלד‬ ַ‫געוו‬ endure, stand, resist ‫אלטן‬ ַ‫אויסגעה‬ ‫אלטן‬ ַ‫אויסה‬ cut ‫געשניטן‬ ‫ײדן‬ ַ‫שנ‬ deserted, bleak, desolate ‫וויסט‬ [‫יען‬ ִ‫]סױנע־צ‬ ‫שונאי־ציון‬ ׂ ‫דער‬ ,[‫יען‬ ִ‫]סױנע־צ‬ ‫שונא־ציון‬ ׂ anti-Semite scrap, bit ‫־עך‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫ברעקל‬ sigh ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫זיפץ‬ bony excrescence, tumor ‫־עך‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫איבערביינדל‬ cataract ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫בילמע‬ alas ‫אגט‬ ָ‫געז‬ ‫מישטײנס‬ pale ‫בלײך‬ for no good reason ‫זיך‬ ‫אזוי‬ ַ ‫אט‬ ַ‫גל‬ cover, tuck in ‫ײנגעדעקט‬ ַ‫א‬ ‫ײנדעקן‬ ַ‫א‬ shawl ‫־ן‬ ‫די‬ ,‫אל‬ ַ‫ש‬ result [‫אכלייסים‬ ַ‫]ט‬ ‫־ים‬ ‫דער‬ ,[‫אכלעס‬ ַ‫]ט‬ ‫תכלית‬ ּ sad, depressed ‫אטריבט‬ ַ‫ב‬ withered ‫ארט‬ ַ‫ארד‬ ַ‫פ‬ ֿ plague, scourge ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫אקע‬ ַ‫]מ‬ ‫כה‬ ּ‫מ‬ pour out ‫געשיט‬/‫אטן‬ ָ‫געש‬ ‫שיטן‬ guilty ‫שולדיק‬ pity mercy ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,[‫אנעס‬ ָ‫אכמ‬ ַ‫]ר‬ ‫רחמנות‬ lost, hopeless, doomed ‫אלן‬ ַ‫פ‬ ֿ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ beam with joy/delight ‫אלן‬ ָ‫אנגעקוו‬ ָ ‫אנקוועלן‬ ָ scribble ‫געטינטלט‬ ‫טינטלען‬ sprout, grow ‫אצט‬ ָ‫פר‬ ּ‫געש‬ ‫אצן‬ ָ‫פר‬ ּ‫ש‬ stray, wander around ‫אנקעט‬ ָ‫־געבל‬ ‫זיך‬ ‫אנקען‬ ָ‫ארומבל‬ ַ flushed, red in the face ‫אמט‬ ַ‫פל‬ ֿ‫אר‬ ַ‫פ‬ ֿ maybe, in case ‫אמער‬ ָ‫ט‬ = ‫אמר‬ ָ‫ת‬ ּ result in ‫אזט‬ ָ‫אויסגעל‬ ‫זיך‬ ‫אזן‬ ָ‫אויסל‬ flattened ‫פלעטשט‬ ּ‫צוגע‬ hobble, limp ‫געהונקען‬ ‫הינקען‬ never mind, whatever [‫]מײלע‬ ‫מילא‬ what can one do?! ‫דען־זשע‬ ‫אס‬ ָ‫וו‬ eat charity lunches ‫טעג‬ {‫}געגעסן‬ ‫עסן‬ here: sit on ‫געקוועטשט‬ ‫קוועטשן‬ sit near and rub against someone ‫געריבן‬ ‫זיך‬ ‫ײבן‬ ַ‫ר‬ attempt ‫וווט‬ ּ‫פר‬ ּ‫גע‬ ‫וװן‬ ּ‫פר‬ ּ = ‫פריווט‬ ּ‫גע‬ stop, block ‫פגעשטעלט‬ ּ‫א‬ ָ ‫פשטעלן‬ ּ‫א‬ ָ ‫אקע‬ ַ‫ט‬ = ‫אקי‬ ַ‫ט‬ far away ‫העט־העט‬ say ‫פן‬ ֿ‫אנגערו‬ ָ ‫זיך‬ ‫פן‬ ֿ‫אנרו‬ ָ hustle, bustle ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫געווימל‬ kindle, spark, light, turn on ‫אנגעצונדן‬ ָ ‫זיך‬ ‫אנצינדן‬ ָ stroke, caress ‫געגלעט‬ ‫גלעטן‬ lull to sleep ‫ארוויגט‬ ַ‫פ‬ ֿ ‫ארוויגן‬ ַ‫פ‬ ֿ nightengale ‫־ען‬ ‫דער‬ ,‫אוויי‬ ָ‫אל‬ ָ‫ס‬ reeds ‫ל''ר‬ ‫טשערעט‬ mist, fog ‫־ען‬ ‫דער‬ ,‫אן‬ ַ°‫טומ‬ occasionally ‫אל‬ ָ‫מ‬ ‫א‬ ַ ‫אס‬ ָ‫וו‬ ‫אר‬ ָ‫נ‬ send on its way ‫פטרט‬ ּ‫ארױסגע‬ ַ [‫אטערן‬ ַ‫פ‬ ּ‫]־‬ ‫פטרן‬ ּ‫ארױס‬ ַ with all one’s belongings ‫אק‬ ַ‫פ‬ ּ ‫און‬ ‫אק‬ ַ‫ה‬ ‫מיט‬ instrument, tool, gear ‫־ים‬ ‫די‬ ,[‫]כיילע‬ ‫כלי‬ ּ melancholy ‫די‬ ,[‫ארעשכוירע‬ ָ‫]מ‬ ‫מרה־שחורה‬ Lord of ‫דער‬ ,[‫]רעבוינע־שעל־אוילעם‬ ‫עולם‬ ‫של‬ ‫רבונו‬ the world/universe charm, grace, appeal ‫־ען‬ ‫דער‬ ,[‫]כיין‬ ‫חן‬ big-bellied, bulging ‫ײכיק‬ ַ‫ב‬ 86 mixing bowl ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫אקרעטע‬ ַ°‫מ‬ (glass) tumbler ‫־עס‬ ‫דער‬ ,‫עלישיק‬°‫ק‬ disposition, mood, spirit ‫־ער‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫יט‬°‫געמ‬ lord, landowner [‫פריצים‬ ּ] ‫־ים‬ ‫דער‬ ,[‫ארעץ‬ ָ‫פ‬ ּ] ‫פריץ‬ ּ burden, yoke ‫־ן‬ ‫די‬/‫דער‬ ,‫אך‬ ָ‫י‬ honor ‫דער‬ ,[‫אװעד‬ ָ‫]ק‬ ‫בוד‬ make oneself comfortable ‫צעלײגט‬ ‫זיך‬ ‫צעלײגן‬ carefree, freely ‫ײ‬ ַ‫פר‬ ֿ ‫און‬ ‫אנק‬ ַ‫פר‬ ֿ coachbox ‫־ס‬ ‫די‬ ,‫קעלניע‬ whip ‫־עך‬ ‫אס‬ ָ‫ד‬ ,‫ײטשל‬ ַ‫ב‬ for the sake of appearances ‫וועגן‬ ‫יוצא‬ ‫פון‬ insult, offend ‫אליידיקט‬ ַ‫ב‬ ‫אליידיקן‬ ַ‫ב‬ elderly female (here: the ‫־ות‬ ‫די‬ ,[‫]זיקנע‬ ‫זיקנה‬ old mare) may he rest in peace [‫אלעם‬ ָ‫אש‬ ַ‫אלעװ‬ ָ] ‫השלום‬ ‫עליו‬ bounce ‫געהעצקעט‬ ‫זיך‬ ‫העצקען‬ befit ‫אנען‬ ַ‫אנגעשט‬ ַ * ‫אנשטיין‬ ָ companion ‫־ן‬ ‫דער‬ ,‫געזעל‬ = ‫געזעלן‬ bother, be in the way ‫אנטערט‬ ָ‫פל‬ ּ‫גע‬ ‫זיך‬ ‫אנטערן‬ ָ‫פל‬ ּ hop ‫פרונגען‬ ּ‫־געש‬ * ‫פרינגען‬ ּ‫אונטערש‬ bark at ‫אווקעט‬ ַ‫אנגעה‬ ָ ‫אווקענען‬ ַ‫אנה‬ ָ quickly, fast ‫פענדום‬ ּ‫הענדום־‬ ...

pdf

Back To Top

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website. Without cookies your experience may not be seamless.