We cannot verify your location
Browse Book and Journal Content on Project MUSE
OR

De nominale constituent

Structuur en geschiedenis

Freek Van De Velde

Publication Year: 2009

De nominale constituent is een onderbelicht domein van de syntaxis, zeker in de historische taalkunde. Dat is niet terecht, want over de syntactische bouw ervan is men het lang niet eens, en de veranderingen die zich in de loop van de geschiedenis hebben voorgedaan, zijn talrijk. In dit boek wordt geargumenteerd dat achter die diverse veranderingen een grote tendens schuilgaat: de Nederlandse nominale constituent is het resultaat van een eeuwenlang proces van stapsgewijze uitbreiding ter linkerzijde met een aantal duidelijk onderscheiden kavels (‘slots’) in het voorveld. Deze visie laat toe een aantal ogenschijnlijk heel uiteenlopende taalveranderingen samenhangend te verklaren. Het onderzoek strekt zich uit over verschillende eeuwen taalgeschiedenis. De klemtoon ligt uiteraard op het Oud-, Middel- en Nieuwnederlands, maar waar mogelijk wordt nog verder teruggegaan, tot de gereconstrueerde fasen van het Proto-Germaans en het Proto-Indo-Europees. In de argumentatie worden data uit verschillende talen betrokken – onder andere Hittitisch, Sanskriet, Grieks, Latijn, Gotisch, Oudengels, Oudhoogduits – en er wordt gebruik gemaakt van allerhande technieken, van theoretisch onderzoek tot kwantitatief corpusonderzoek. Verder wordt er ook uitvoerig verwezen naar de bestaande internationale vakliteratuur.

Published by: Leuven University Press

Title Page, Copyright

pdf iconDownload PDF (95.0 KB)
pp. i-vi

Inhoudsopgave

pdf iconDownload PDF (218.7 KB)
pp. vii-xii

read more

Woord vooraf

pdf iconDownload PDF (89.8 KB)
pp. xiii-xiv

...Dit boek is een handelseditie van mijn proefschrift, dat ik in november 2007 verdedigd heb aan de K.U. Leuven. Van dat proefschrift heb ik toen een paar extra exemplaren laten drukken voor geïnteresseerde collega’s, die gedacht zullen hebben op die manier de aanschaf van de officiële boekuitgave te kunnen uitsparen. Of die krenterige collega’s daar verstandig aan doen, valt te betwijfelen. Er zijn weliswaar geen integrale hoofdstukken toegevoegd...

read more

Inleiding

pdf iconDownload PDF (204.9 KB)
pp. 1-14

...Dit boek behandelt een onderwerp uit de historische syntaxis: de diachronie van de bouw van de Nederlandse nominale constituent (NC). De stelling die in de volgende negen hoofdstukken verdedigd wordt, is dat de NC in de loop van de geschiedenis ingrijpende veranderingen heeft ondergaan, die tot op heden nog niet in samenhang bestudeerd zijn. Daardoor is het onmiskenbare...

DEEL I: Synchronie

read more

Hoofdstuk 1

pdf iconDownload PDF (249.8 KB)
pp. 17-38

...Uiteraard is er ook sterker theoriegebonden diachroon onderzoek naar syntaxis (zie bijvoorbeeld Lightfoot 1979, 1999, 2003; Van Kemenade & Vincent 1997a, b of Roberts 2007 voor de generatieve benadering), maar het gebrek aan moedertaalsprekers, de gaten in de overlevering en de onmogelijkheid allerlei syntactische tests uit te voeren op het historische materiaal maken grammaticaliteitsoordelen...

read more

Hoofdstuk 2

pdf iconDownload PDF (193.8 KB)
pp. 39-50

...De binnenbouw van de NC vormt een punt van voortdurende discussie. Elk model heeft namelijk zijn eigen idee van hoe die eruit ziet. In dit boek wordt uitgegaan van een eenvoudig model waarin het (pro)nomen het hoofd is van de NC, en voorafgegaan kan worden door drie types bepalingen...

read more

Hoofdstuk 3

pdf iconDownload PDF (585.3 KB)
pp. 51-130

...De NC in (2.2) heeft alleen voorbepalingen, en dat ligt niet aan de toevallige keuze van het voorbeeld. In tegenstelling tot wat in de meeste theoretische beschrijvingen van de NC en in de meeste referentiegrammatica’s (ANS, MGD etc.) aangenomen wordt, wordt hier de stelling verdedigd dat de Nederlandse NC geen echte nabepalingen heeft. Dat wil niet zeggen dat er geen constituenten op het nomen kunnen volgen die er naar betekenis betrekking op...

DEEL II: Diachronie

read more

Hoofdstuk 4

pdf iconDownload PDF (251.3 KB)
pp. 133-154

...Als wetenschapstak heeft de historische taalkunde in de loop van de negentiende eeuw grote vooruitgang geboekt. Men slaagde erin het niveau van anekdotische, particuliere waarnemingen te overstijgen om zo tot belangwekkende generalisaties te komen. De neogrammatici lieten zien dat taalverandering niet chaotisch verloopt, maar volgens te traceren paden: woorden met...

read more

Hoofdstuk 5

pdf iconDownload PDF (201.6 KB)
pp. 155-168

...In de loop van de geschiedenis heeft de Nederlandse NC dus een steeds indrukwekkender hiërarchisch gelaagde structuur gekregen. Dat proces is nog niet afgelopen in het hedendaags Nederlands. De NC groeit nog steeds. Zoals in §6.1 betoogd wordt, had het Proto-Indo-Europees aanvankelijk geen attributieve adjectieven. Die hebben zich pas later ontwikkeld. (Dat betekent overigens niet dat modificatie van een nomen toen niet uitgedrukt kon worden.) Relicten van de oude toestand doen zich nog voor...

read more

Hoofdstuk 6

pdf iconDownload PDF (575.5 KB)
pp. 169-248

...In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkeling van het attributieve adjectief. In tegenstelling tot wat soms wordt aangenomen, is dat er niet altijd geweest in de geschiedenis van het Nederlands. Dat wil zeggen: er zijn sterke aanwijzingen dat attributieve bepalingen in het Proto-Indo-Europees (PIE) ten enenmale ontbraken. Voor adnominale modificatie werd een appositionele structuur...

read more

Hoofdstuk 7

pdf iconDownload PDF (381.0 KB)
pp. 249-292

...Dit hoofdstuk handelt over de aanleg van een nieuwe kavel in de NC. De structuur van de NC zoals die tot stand gekomen was in het Pgm, met een positie voor attributieve adjectieven – en later voor allerlei elementen die zich als adjectief gaan gedragen – wordt in het Oudnederlands uitgebreid met een geheel nieuw...

read more

Hoofdstuk 8

pdf iconDownload PDF (396.7 KB)
pp. 293-340

...Kopbepalingen duiken niet op vóór het Laatmiddelnederlands. De typische bezetters van de M-kavel, namelijk de focuspartikels (zie infra), komen pas op einde van de Middelnederlandse periode tot ontwikkeling. En daarna duurt het nog enige tijd voor ze zich in de NC nestelen. Het proces laat zich goed vergelijken met de ontwikkeling van een adjectiefkavel in het Pgm (zie §6.2): eerst ontwikkelt het adjectief zich als woordsoort, vervolgens wordt de nieuwe...

read more

Hoofdstuk 9

pdf iconDownload PDF (258.6 KB)
pp. 341-362

...In de vorige hoofdstukken is omstandig geargumenteerd dat de structuur van de NC in het hedendaags Nederlands het resultaat is van een eeuwenlang uitbreidingsproces. Dat proces verloopt op een vrij regelmatige manier: (i) hoe breder het bereik (scope) van de bepaling, hoe later die ingelijfd wordt bij de NC; (ii) hoe complexer de binnenbouw van de bepaling, hoe later die ingelijfd...

read more

Besluit

pdf iconDownload PDF (121.6 KB)
pp. 363-370

...In de voorgaande hoofdstukken is betoogd dat het voorveld van de NC in de loop van de geschiedenis van het Nederlands steeds intensiever verkaveld is. In het Proto- Indo-Europees bood de NC alleen maar plaats aan een nomen. In het Protogermaans werd een kavel aangelegd voor adjectieven. In het Oudnederlands kwam daar een kavel voor determinatoren...

read more

English summary

pdf iconDownload PDF (140.8 KB)
pp. 371-378

...This book investigates the diachrony of the Dutch noun phrase (NP). The conclusion is that in the course of history NPs appear to ‘fold out’: the hierarchically layered structure of the NP in Present-day Dutch, with three premodifiers (as exemplified in (11.1)), is argued to be the result of a long-term syntactic change involving expansion of adnominal modification slots of increasingly wider scope...

Geraadpleegde werken

pdf iconDownload PDF (258.9 KB)
pp. 379-408

Register

pdf iconDownload PDF (1.0 MB)
pp. 409-418


E-ISBN-13: 9789461660121
Print-ISBN-13: 9789058677327

Page Count: 418
Publication Year: 2009